Overheid zoekt vooral zekerheid, regie en uitvoerbare oplossingen

“Beveiliging is natuurlijk een hoofdonderwerp,” zegt Van Schaik. Volgens hem is dat ook logisch. Incidenten in de markt, ook buiten de overheid, zorgen ervoor dat digitale kwetsbaarheid steeds tastbaarder wordt. Dat vergroot de urgentie van het onderwerp, ook in gesprekken met publieke organisaties.

Tegelijk merkt hij dat een tweede thema duidelijk meer nadruk krijgt dan voorheen. “AI was vorig jaar natuurlijk ook een heel belangrijk onderwerp, maar we zien nu toch wel dat de gesprekken steeds meer richting soeverein gaan.” Daarmee bedoelt hij dat overheden zich nadrukkelijker afvragen hoe afhankelijk zij willen zijn van cloudomgevingen en buitenlandse technologiepartijen, en welke alternatieven daar tegenover staan.

Data gaat

Volgens Van Schaik krijgt de discussie over soevereiniteit vooral betekenis op het moment dat organisaties kijken naar hun eigen data. “De afgelopen jaren is veel infrastructuur opgebouwd rondom grote internationale cloudplatformen. Daar stap je niet zomaar van af. Tegelijk willen veel overheidsorganisaties die afhankelijkheid terugdringen, zeker waar het om gevoelige gegevens gaat.”

“De bedrijven en overheden waarmee ik praat, willen het liefst niet hun data over zee hebben,” zegt hij. “Dus het liefst niet cloudgebaseerd.” Het gaat dan om de wens om data on premise beveiligd te houden, afgekaderd van buitenlandse invloed en zoveel mogelijk buiten bereik van partijen die op basis van buitenlandse wetgeving aanspraak zouden kunnen maken op toegang.

Cloud

Tegelijk is Van Schaik realistisch over wat op korte termijn haalbaar is. “Overheden hebben fors geïnvesteerd in bestaande platformen en processen. De praktijk is dus niet dat organisaties van vandaag op morgen volledig loskomen van cloudomgevingen of bestaande leveranciers. De vraag is eerder hoe zij hun afhankelijkheid stap voor stap kunnen verkleinen en gevoelige onderdelen beter kunnen afschermen.”

“Natuurlijk kun je niet meer om de cloud heen,” zegt hij. Maar dat verandert volgens hem niets aan de wens om voor kritieke informatie en processen meer lokale controle te organiseren. De route daarnaartoe zit volgens hem in het ontwerpen van afgeschermde omgevingen en het opnieuw bekijken van waar bepaalde gegevens moeten staan.

Pro Warehouse als schakel

“Onze rol hierin is het samenbrengen van de juiste expertise, leveranciers en stakeholders rond de concrete behoefte van een klant. We zorgen ervoor dat de juiste mensen bij elkaar aan tafel komen zitten. Dat is dus niet één generieke oplossing, maar een breed netwerk van partners en specialisten dat per situatie anders kan worden ingezet.”

“Wij hebben ervaring met veel verschillende soorten oplossingen, zeker bij alles wat met Apple te maken heeft,” zegt hij. “Iedere oplossing is maatwerk, want elke overheidsorganisatie werkt anders.”

Een deel van die gesprekken raakt aan de positie van Apple binnen de overheid. Hoewel de perceptie over Apple is dat het in de eerste plaats als consumentenmerk wordt gezien, zijn er steeds meer zakelijke partijen die Apple inzetten. “Apple zelf heef de laatste jaren echt hele grote slagen gemaakt op de business-to-businessmarkt.”

Hij noemt onder meer leaseconstructies en zakelijke proposities die beter aansluiten op organisaties. Daarmee wordt Apple volgens hem ook voor overheidsorganisaties relevanter, zeker in combinatie met aanvullende beheer- en beveiligingsoplossingen.

AI

Over AI spreekt Van Schaik voorzichtiger dan over beveiliging en soevereiniteit. Niet omdat het geen onderwerp is, maar omdat hij in de praktijk ziet dat overheden daar nog zoekend in zijn. De grote beloftes vanuit de markt zijn bekend, maar in gesprekken met zijn klanten merkt hij vooral terughoudendheid.

“Ik heb het niet heel vaak over AI met overheden. Ik merk wel binnen de gesprekken die ik heb dat daar nog voorzichtig mee om moet worden gegaan. Dat heeft vooral met data te maken. Zodra AI om gevoelige informatie vraagt of die ergens moet verwerken, wordt de vraag naar veiligheid direct dominant.” Volgens hem onderzoeken overheden nu dus vooral de kaders waarbinnen AI eventueel gebruikt zou kunnen worden.

Samenwerking

Van Schaik vindt dat een succesvolle samenwerking tussen overheid en technologiepartners vooral draait om betrouwbaarheid in de uitvoering. “Niet alleen de oplossing is belangrijk, maar ook de manier waarop partijen met elkaar samenwerken, verwachtingen managen en afspraken nakomen. Wees transparant naar elkaar, en ook eerlijk als iets niet werkt.”

“Het gaat niet om de korte termijn, maar om een oplossing om op lange termijn met elkaar te kunnen samenwerken.” Voor hem betekent dat ook dat alle betrokkenen vooraf goed moeten nadenken over impact, toepasbaarheid en houdbaarheid. Als een traject eenmaal loopt, moet het volgens hem niet alleen technisch werken, maar ook bestuurlijk en organisatorisch overeind blijven.

Capaciteit

“Het kennisniveau is bij onze gesprekspartners zeker aanwezig,” zegt hij. “De grootste uitdaging zit in capaciteit. Organisaties weten vaak goed wat ze willen en begrijpen de technologie, maar hebben onvoldoende mensen beschikbaar om alles zelf op te pakken.”

Dit betekent dat overheden geregeld ondersteuning zoeken, niet omdat de inhoud ontbreekt, maar omdat de uitvoering anders te traag gaat. Juist daar ziet hij een belangrijke rol voor zijn organisatie en de partners daaromheen.

Ondersteuning

Dat capaciteitsvraagstuk is niet beperkt tot één specifieke technologie of skillset. “Het speelt breed, van werkplekomgevingen en beheer tot implementatie en inrichting. Soms zijn er trajecten waarbij een organisatie al externe ondersteuning heeft, maar waar toch de vraag komt of Pro Warehouse nog extra kan bijdragen.”

Overheidsorganisaties zijn dus niet in de eerste plaats op zoek zijn naar de nieuwste technologie om de technologie zelf. De dominante vragen gaan over beveiliging, beheersing, soevereiniteit en uitvoerbaarheid. AI is daar onderdeel van, maar nog niet het meest volwassen domein in de praktijk.

“Beveiliging blijft het eerste onderwerp. En daaronder ligt steeds dezelfde behoefte: controle houden over data en samenwerken met partijen die niet alleen iets kunnen leveren, maar ook kunnen helpen om op lange termijn stabiele keuzes te maken.”