Eerste hersenoperatie met een hologram

Twee jaar geleden begon de afdeling neurochirurgie binnen Amsterdam UMC met het gebruik van de allernieuwste techniek van ‘mixed reality’. Door 3D-beelden van de hersenen van de te opereren patiënt via een HoloLens te bekijken, konden chirurgen zich nauwkeuriger voorbereiden. Nu, na goedkeuring om de techniek daadwerkelijk tijdens hersenoperaties te gebruiken, is de eerste hersenoperatie met een hologram een feit.

Drain in de hersenen

De techniek wordt vanaf nu specifiek ingezet voor het plaatsen van een drain in de hersenkamers, een operatie die gemiddeld bij honderden patiënten per jaar wordt uitgevoerd. Bij deze patiënten bouwt hersenvocht zich op in de hersenen. Hersenvocht wordt continu aangemaakt in de hersenkamers en wordt gemiddeld 3 tot 4 keer per dag volledig vernieuwd. Het oude vocht wordt afgevoerd door het bloed. Om meerdere redenen kan dit proces bij mensen verstoord zijn. In dat geval is een drain nodig om het overtollige vocht af te voeren. Bot: “Neurochirurgen voeren deze levensreddende operatie zo vaak uit, dat ze er heel goed in zijn. Maar toch wordt de drain in ongeveer 2 van de 10 gevallen niet goed geplaatst. Dit houdt in dat de operatie nog een keer uitgevoerd moet worden, maar ook dat er hersenschade kan ontstaan bij de patiënt. De hersenkamers liggen diep in de hersenen en worden omringd door essentiële structuren die nodig zijn om te bewegen en voor het bewustzijn. We verwachten dat we schade kunnen voorkomen door deze navigatie te gebruiken."

Een betere navigatie

Om de juiste plek in de hersenen te bepalen voor deze operatie, gebruiken neurochirurgen een vorm van navigatie. Hiermee bekijken ze vooraf waar in de hersenkamers ze moeten zijn, maar tijdens de operatie is het vaak onpraktisch om ernaar te kijken. “Je bent met de patiënt bezig en kijkt minder makkelijk op naar de navigatie.” Door het gebruik van een bril (Hololens) kan de neurochirurg tijdens de operatie een hologram van de hersenen van de patiënt zien, geprojecteerd op het hoofd van de patiënt. Dit lijkt het makkelijker te maken om in één keer op de juiste plek te prikken. “Zie het als de navigatie van een auto. De huidige methode is een beetje alsof je vooraf de route ziet, maar tijdens het rijden niet meer kunt kijken. Met het hologram kun je tijdens het rijden zonder je ogen van de weg af te halen , zien waar je bent en waar je naartoe moet.”

Studie

In samenwerking met UMC Utrecht start Maarten Bot een klinische studie waarbij patiënten bij Amsterdam UMC die een hersendrain nodig hebben, geopereerd kunnen worden met deze ‘mixed reality’ techniek. De studie moet uitwijzen of de drain daadwerkelijk minder vaak verkeerd geplaatst wordt, wat vooral voor de patiënten een voordeel zou zijn.