AP kiest voor de snelle aanval in de digitale arena

"Sneller, zichtbaar en richtinggevend." Dat is de rode draad die de AP door haar activiteiten van het afgelopen jaar trekt. De toezichthouder heeft in 2025 nadrukkelijk ingezet op het afronden van zaken waar de overtreding overduidelijk was. Door schikkingen en overeenkomsten te sluiten in sanctiezaken, werd sneller duidelijkheid verschaft aan de markt zonder dat daar langdurige procedures aan te pas kwamen.

Interventie boven procedure

Niet elke overtreding hoeft te eindigen in een miljoenenboete om effectief te zijn. De AP bereikte in 2025 veel resultaat via 'zachte' interventies: indringende gesprekken en officiële waarschuwingen bleken vaak voldoende om organisaties hun werkwijze te laten aanpassen.

Dit wierp met name vruchten af bij incidenten rondom het hergebruik van overheidsinformatie zonder wettelijke basis en het onzorgvuldig delen van medische gegevens. De focus verschoof van achteraf straffen naar vooraf sturen, onder meer door zwaar te investeren in 'normuitleg': het kristalhelder uitleggen van de spelregels voordat het misgaat.

De vijf pijlers van 2025

Om de beperkte capaciteit zo effectief mogelijk in te zetten, hanteerde de AP een streng kompas langs vijf strategische focusgebieden. Hierbij kregen systemen met een grote maatschappelijke impact of grootschalige dataverwerking altijd voorrang.

1. Algoritmes & AI

Met de explosieve groei van kunstmatige intelligentie zat de AP er bovenop. Er was speciale aandacht voor profilering en risicoselectie. Een opvallend wapenfeit was de waarschuwing tegen chatbots die onjuiste stemadviezen gaven. Ook publiceerde de waakhond handvatten voor bedrijven om 'betekenisvolle menselijke tussenkomst' te garanderen bij automatische besluiten.

2. Vrijheid en veiligheid

In een tijd van geopolitieke spanningen bewaakt de AP de balans tussen veiligheid en vrijheid. De toezichthouder tikte de politie hard op de vingers omdat zij gegevens aanzienlijk langer bewaarden dan wettelijk is toegestaan.

3. Big Tech

De strijd tegen de tech-giganten werd vooral op Europees niveau gevoerd. De AP werkte nauw samen met zusterorganisaties om het recht op gegevensverwijdering te verankeren. Daarnaast was er een actieve campagne richting burgers om hun privacyinstellingen op LinkedIn en Meta aan te scherpen, zodat hun persoonlijke data niet ongevraagd als 'brandstof' voor AI-trainingen wordt gebruikt.

4. Datahandel

De handel in persoonsgegevens blijft een miljardenindustrie. De AP trok in 2025 ten strijde tegen ondoorzichtige dataketens. Een groot succes was de actie tegen onjuiste cookiebanners; na een formele waarschuwing paste het overgrote deel van de aangeschreven organisaties hun tracking-software direct aan.

5. Digitale overheid

De overheid moet het goede voorbeeld geven, maar dat gaat niet vanzelf. De AP intensiveerde haar controles bij gemeenten met fysieke bezoeken. Ook was er een primeur: voor het eerst gaf de AP een leidraad uit voor het beperken van persoonsgegevens bij politieke advertenties tijdens verkiezingen.

Harde keuzes

De nieuwe koers betekent ook dat er vaker 'nee' gezegd moet worden. Door de focus op grootschalige systemen en publieke impact, konden individuele problemen zonder bredere gevolgen niet altijd met prioriteit worden behandeld. De AP erkent dat dit lastig is, maar noodzakelijk om in een digitaliserende wereld een baken van rechtsbescherming te blijven.

Kerncijfers 2025:

Focus: Algoritmes, Big Tech, Datahandel, Veiligheid, Overheid.

Strategie: Snellere schikkingen en preventieve normuitleg.

Resultaat: Massale aanpassing van cookiebanners en scherpere controle op AI-training.