AI-soevereiniteit: Kloof tussen ambitie en voorbereiding

Dit blijkt uit onderzoek van Red Hat onder IT-beslissers in Nederland, Frankrijk, Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk, toont aan dat 58% van de Nederlandse organisaties een exitstrategie heeft voor het geval hun primaire AI-leverancier de toegang tot diensten beperkt. Toch verwacht 37% van deze organisaties dat een dergelijk scenario een aanzienlijke impact zal hebben op de bedrijfscontinuïteit.

AI-soevereiniteit wordt prioriteit

AI-soevereiniteit, ofwel controle over data, infrastructuur en de relatie met leveranciers, is voor veel organisaties niet langer alleen een ambitie, maar een prioriteit. 44% van de Nederlandse respondenten geeft aan volledig inzicht te hebben in waar data wordt opgeslagen en verwerkt, terwijl 46% zich bewust is van blinde vlekken op dit gebied.

De adoptie van AI-agents, systemen die zelfstandig acties kunnen uitvoeren en workflows kunnen starten, is hoog onder Nederlandse organisaties. 88% van de respondenten geeft aan al gebruik te maken van dergelijke systemen. Toch heeft slechts 30% een sterk governance-framework voor AI-agents. 34% heeft enige governance, maar met duidelijke gebreken, en 24% erkent dat governance minimaal of afwezig is. Ook in andere Europese landen is er nog veel winst te behalen op het gebied van AI-governance, terwijl de adoptie van AI-agents versnelt.

Open source en beleidsgestuurde standaarden 

Om de kloof tussen AI-ambitie en implementatie te dichten, zien veel respondenten open source-principes als mogelijke oplossing. Nederlandse organisaties verwachten de komende drie jaar vooral meer mogelijkheden om AI af te stemmen op zakelijke en regulatoire behoeften (78%) en meer transparantie en controleerbaarheid (76%). Nederland is het enige land waar zakelijke en regelgevende behoeften bovenaan staan. In andere landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, Italië en Frankrijk, staan transparantie en controleerbaarheid voorop, terwijl Duitse respondenten vooral waarde hechten aan meer grip op de ontwikkeling en locatie van AI.

Daarnaast staat Nederland relatief open voor beleidsgestuurde standaarden voor betrouwbare, soevereine AI. 76% van de respondenten vindt dat beleid en regelgeving open source-principes, zoals transparantie, controleerbaarheid en open licenties, actief zou moeten verplichten om organisaties te helpen bij het realiseren van AI-soevereiniteit.

'Exit zonder verstoringen is lastig'

Marcel Timmer, Country Managing Director Nederland bij Red Hat: “AI‑platformen worden in rap tempo onderdeel van de kritieke infrastructuur van Nederlandse organisaties. Veel organisaties werken aan exitstrategieën om zich voor te bereiden op mogelijke verstoringen, maar uit ons recente onderzoek blijkt dat een overstap zonder verstoringen in de praktijk nog altijd lastig is. Om die kloof te dichten, hebben organisaties in Nederland meer transparantie nodig in hoe AI‑systemen werken, beter zicht op de data die deze systemen gebruiken én sterkere governance. Enterprise open source biedt Nederlandse organisaties de openheid, controle en innovatie die nodig zijn om AI veerkrachtig en soeverein te implementeren.”

Hans Roth, Senior Vice President & General Manager EMEA bij Red Hat: “In heel Europa verschuift de focus van experimenteren met AI naar soevereine, veilige en compliant implementatie. Deze onderzoeksresultaten laten zien dat er brede steun is voor open source-principes en voor duidelijke beleidskaders die transparantie en controleerbaarheid verankeren in wetgeving. Dit maakt ook duidelijk dat organisaties niet zitten te wachten op de volgende closed source alles‑in‑één‑stack. Ze willen de vrijheid om verschillende modellen, accelerators en clouds te combineren en toch zelf aan het stuur te blijven. Onze rol bij Red Hat is om mee te helpen bouwen aan dat gemeenschappelijke, open fundament, zodat organisaties in hun eigen tempo met AI kunnen innoveren in lijn met lokale regelgeving, sectorstandaarden en hun eigen langetermijnstrategie voor infrastructuur.”

Het onderzoek is uitgevoerd door Censuswide onder 500 IT-beslissers in het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Frankrijk, Duitsland en Italië. De data is verzameld tussen 20 maart en 31 maart 2026. Censuswide is lid van de Market Research Society en de British Polling Council en volgt de MRS-gedragscode en ESOMAR-principes.

Red Hat heeft Confirmed Sovereign Support algemeen beschikbaar gesteld voor organisaties binnen de 27 lidstaten van de Europese Unie. Dit nieuwe supportaanbod biedt technische ondersteuning voor Red Hat-licenties, uitgevoerd door en voor EU-burgers en volledig binnen de EU. Hiermee wordt lokale controle over kritieke IT-operaties versterkt.