Politieke discussie over Microsoft-pilot bij UWV
De keuze van uitvoeringsorganisatie UWV om te stoppen met het Europese AI-model Mistral (Le Chat) en over te stappen op Microsoft Copilot, leidt tot politieke onrust in de Tweede Kamer. D66-Kamerleden Salima El Boujdaini en Stephan Neijenhuis hebben kritische vragen gesteld aan het kabinet. Zij vrezen dat de digitale soevereiniteit van Nederland hiermee in het geding komt.
Het UWV start halverwege mei een pilot met de chatbot van de Amerikaanse techreus Microsoft. Dit gaat ten koste van de samenwerking met het Franse Mistral AI, dat tot nu toe als een veelbelovend Europees alternatief werd gezien. Voor D66 is deze stap onbegrijpelijk, zeker gezien de eerdere ambities van het kabinet om minder afhankelijk te worden van 'Big Tech' uit de Verenigde Staten.
'Europees, tenzij'
In de vragen aan minister Vijlbrief (Sociale Zaken) en staatssecretaris Aerdts (Economische Zaken) herinnert El Boujdaini het kabinet aan de aangenomen motie over het principe "Europees tenzij". Dit principe houdt in dat de overheid bij aanbestedingen expliciet moet kijken naar digitale autonomie. De Kamerleden willen weten waarom het UWV juist nu een Europese speler inruilt voor een Amerikaanse partij.
"Hoe beoordeelt u dit besluit in het licht van de kabinetsambities op het gebied van digitale soevereiniteit?" vragen de indieners zich af. Zij wijzen erop dat landen als Duitsland en Frankrijk juist hard werken om de afhankelijkheid van Microsoft-ecosystemen af te bouwen.
Privacy en persoonsgegevens
Naast de geopolitieke afhankelijkheid maken de Kamerleden zich grote zorgen over de veiligheid van gegevens. Het UWV beheert enorme hoeveelheden gevoelige informatie van burgers. Er wordt nu opheldering gevraagd over hoe Microsoft Copilot is getoetst aan de eisen rondom privacy en waar de gegevens precies worden verwerkt.
De vrees voor een 'vendor lock-in' — waarbij een organisatie zo afhankelijk wordt van één leverancier dat overstappen onmogelijk wordt — speelt een centrale rol in de kamervragen. Het UWV heeft aangegeven de pilot eind 2026 te evalueren. D66 eist dat de Tweede Kamer actief over de uitkomsten wordt geïnformeerd.
Roep om Europese stimulans
De kwestie dient als een bredere lakmoesproef voor de Nederlandse AI-strategie. El Boujdaini en Neijenhuis willen van het kabinet weten wat er momenteel concreet gebeurt om soevereine Europese AI-oplossingen binnen de overheid te stimuleren. De indieners hopen dat de minister bereid is om samen met uitvoeringsorganisaties een koers te varen die Europese innovatie voorrang geeft boven de gemakkelijke keuze voor de bekende Amerikaanse weg.
Meer over ai
Over Witold Kepinski
