Digitale overheid spreekt vanaf nu dezelfde cloudtaal

Het gevaar van langs elkaar heen praten

Binnen digitale vernieuwingstrajecten ligt het gevaar van miscommunicatie continu op de loer. "Iedereen weet hoe makkelijk het is om langs elkaar heen te praten", stelt het NDS-programma. Zeker bij complexe cloudontwerpen en politiek gevoelige thema’s zoals een 'soevereine cloud' is een eenduidige interpretatie essentieel. De eerste officiële versneller van het cloudprogramma luidde dan ook: het opstellen van uniforme definities voor verschillende soorten cloud. 

Het nieuwe begrippenkader is niet zomaar uit de lucht gegrepen. De werkgroep heeft bestaande internationale standaarden (zoals ISO en NEN) als uitgangspunt genomen, deze grondig geanalyseerd en vertaald naar begrijpelijk Nederlands. Omdat internationale normen vaak abstract zijn, zijn ook de belangrijkste keuzes, synoniemen en grensgevallen expliciet uitgewerkt. Het doel? Ervoor zorgen dat de gehele overheid onder één centrale architectuur kan gaan werken. 

Waarom definities ertoe doen: het voorbeeld 'clouddienst'

Hoe cruciaal deze gezamenlijke taal is, wordt duidelijk bij een term als 'clouddienst'. De NDS heeft de opdracht om een overheidsbrede soevereine clouddienst te realiseren. Om dat te laten slagen, moeten alle partijen exact hetzelfde begrijpen onder de verschillende verschijningsvormen, zoals Software as a Service (SaaS), Platform as a Service (PaaS) en Infrastructure as a Service (IaaS). 

Wat houdt het afnemen van een clouddienst in? Het kader schept duidelijkheid over de verschillende lagen: 

• IaaS: De huur van basisonderdelen zoals opslag, verwerking en netwerk (pure infrastructuur).
• PaaS: Het gebruik van specifieke ontwikkelplatforms.
• SaaS: Complete taakapplicaties, zoals een geïntegreerde digitale werkplek of een financieel pakket.
• Daarnaast maakt de definitie inzichtelijk dat clouddiensten onderling met elkaar verweven kunnen zijn en uit andere clouddiensten kunnen bestaan. 

Overheidsbrede consensus

Het succes van het begrippenkader leunt op het brede draagvlak dat tijdens het proces is gecreëerd. De werkgroep bestond uit IT-architecten uit alle lagen van de publieke sector: van gemeenten, provincies en waterschappen tot diverse uitvoeringsorganisaties en ministeries binnen het Rijk. 

Na een initiële toetsing in de Architectuurraad Digitale Overheid en goedkeuring door het Aanjaagteam Cloud, werd de lijst op 16 april 2026 formeel bekrachtigd in het Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO). Hiermee is de basis gelegd voor alle volgende versnellingsstappen binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. 

Dit artikel maakt deel uit van de reeks ‘Samen versnellen met de NDS’, waarin resultaten van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie worden belicht.