Datacenters als sleutel voor digitale groei en energietransitie

De afhankelijkheid van datacenters voor het dagelijks functioneren van Nederland werd begin mei pijnlijk duidelijk, toen een grote brand in een datacenter in Almere leidde tot landelijke uitval van digitale diensten. Het incident benadrukte dat sectoren als betalingsverkeer, onderwijs, zorg en overheid afhankelijk zijn van deze kritieke infrastructuur. Het rapport benadrukt dat Nederland deze infrastructuur niet alleen veilig en weerbaar moet houden, maar ook moet uitbreiden om digitaal soeverein en concurrerend te blijven.

Europese ambities dreigen Nederland achter te laten

De noodzaak om de datacentercapaciteit uit te breiden kreeg deze week extra gewicht met de publicatie van het EU Tech Sovereignty Package op 3 juni. Hierin streeft de Europese Commissie via de Cloud and AI Development Act naar een verdrievoudiging van de Europese datacentercapaciteit binnen vijf tot zeven jaar, om de afhankelijkheid van niet-Europese aanbieders te verminderen. Nederland heeft sterke troeven, zoals dichte connectiviteit, grote internetknooppunten en een volwassen ecosysteem, maar dreigt achterop te raken bij landen als Spanje, Frankrijk en Duitsland. Soevereiniteit gaat immers niet alleen over chips en software, maar ook over de fysieke infrastructuur waarop AI en clouddiensten draaien.

Datacenters als partner voor het stroomnet

Waar datacenters vaak worden gezien als oorzaak van netcongestie, schetst het rapport een ander beeld: de grootste drijvers achter de stijgende vraag naar stroom zijn industriële elektrificatie, hernieuwbare energieopwek en energieopslag. Datacenters beschikken juist over eigenschappen die een duurzaam energiesysteem nodig heeft. Door systeemintegratie, flexibele aansluitingen, batterijopslag, congestiemanagement, het verschuiven van AI-trainingstaken en hergebruik van warmte (datathermie) kunnen zij actief bijdragen aan een stabieler elektriciteitsnet. Ook sluiten data- en energieclusters aan bij de aanbevelingen uit het Peter Wennink-rapport over het versterken van de Nederlandse digitale en economische concurrentiekracht. De DDA droeg hieraan bij met het concept van Dutch Data & Energy Clusters.

“Nederland behoort al tot de Europese koplopers. De discussie moet verschuiven van ‘datacenters kosten stroom’ naar ‘datacenters helpen het energiesysteem’,” aldus Stijn Grove, directeur van de DDA.

Marktontwikkelingen in 2026: groei onder druk

Eind 2025 bereikte de Nederlandse markt ruim 1,5 GW aan IT-vermogen, een stijging van 7%. Tot 2031 wordt een jaarlijkse groei van 12% verwacht, tot 2,8 GW. Toch blijft de groei achter bij die in de rest van Europa. Het rapport noemt zes knelpunten, de zogenaamde 6 P’s: pipes (netwerkinfrastructuur), power (stroomvoorziening), permitting (vergunningen), procurement (inkoop), people (personeel) en planet (duurzaamheid).

Met name vergunningen vormen een grote belemmering: waar een vergunning in 2016 nog gemiddeld 10 weken duurde, is dit nu opgelopen tot 4,5 jaar. Wachttijden voor netaansluitingen lopen op tot tien jaar. Zonder voldoende stroom, vergunningen en personeel dreigen miljarden aan investeringen naar het buitenland te vertrekken. In een optimistisch scenario groeit de markt naar 3,2 GW met ruim 7.000 extra banen; in een restrictief scenario daalt dit tot 2,1 GW. De sector ondersteunt nu al meer dan 10.000 banen en draagt aanzienlijk bij aan het bruto binnenlands product.

Het rapport State of the Dutch Data Centers 2026 is gratis beschikbaar.