Gartner: 'Bedrijven bewegen toe naar een AI-first benadering'

“Organisaties bewegen zich snel richting een AI-first werkwijze, waarbij AI een kernoverweging is bij elke bedrijfsbeslissing, werkstroom en investering”, legt Carlie Idoine, vicepresident en analist bij Gartner, uit. “Zonder een duidelijke, bedrijfsbrede inzet zullen organisaties moeite hebben om het volledige potentieel van AI consistent te benutten.”

Gartner adviseert organisaties om de volgende D&A-trends de komende twee jaar in hun strategieën op te nemen.

Trend 1: Soevereine AI versnelt

Naarmate AI steeds belangrijker wordt voor economische kracht, geven overheden prioriteit aan controle over hun eigen AI-mogelijkheden. Hiermee minimaliseren ze afhankelijkheid van andere landen om nationale doelen te bereiken. Het lokaliseren van controle over data en analyse is een belangrijk onderdeel van dit proces. Dit is een externe geopolitieke realiteit waar veel organisaties rekening mee moeten houden op hun weg naar een AI-first onderneming.

“Soevereine AI verandert fundamenteel hoe organisaties nadenken over controle, innovatie en veerkracht in hun AI-strategieën”, aldus Idoine. “Om effectief in te spelen op de kansen en bedreigingen die soevereine AI met zich meebrengt, moeten organisaties hun D&A-roadmap moderniseren en AI-toepassingen ontwikkelen van gebruik naar concurrentievoordeel.”

Trend 2: Risico’s van AI-agents verminderen met beslissingsgovernance

AI-agents nemen steeds vaker strategische, tactische en operationele beslissingen, wat betekent dat ongeregelde besluitvorming de blootstelling aan juridische, operationele en reputatierisico’s vergroot. Beslissingsgovernance past governance-principes toe op beslissingsintelligentie, zodat geautomatiseerde beslissingen uitlegbaar, controleerbaar en afgestemd zijn op de beoogde resultaten.

Gartner voorspelt dat expliciet gemodelleerde bedrijfsbeslissingen in 2029 vijf keer meer vertrouwen zullen genieten en 80 procent sneller zullen zijn dan ongeregelde beslissingen. Dit is mede mogelijk door de omarming van beslissingsintelligentieplatforms.

Trend 3: Vertrouwen stimuleren met AI-governanceplatforms

Traditionele controle- en auditmethoden zijn volgens Gartner niet langer voldoende voor effectieve AI-governance, nu de complexe wereldwijde AI-regelgeving toeneemt, nieuwe AI-risico’s opkomen en de adoptie van autonoom opererende AI-agents versnelt. AI-governanceplatforms helpen organisaties om te voldoen aan bedrijfsbeleid, regelgeving en branche-normen op basis van algemene principes voor verantwoorde AI.

Gartner adviseert D&A-leiders om AI-governanceplatforms te omarmen om governance operationeel te maken. Dit biedt gecentraliseerd toezicht, past risicobeheerkaders toe en handhaaft noodzakelijke controles.

Trend 4: Agentic datastreaming mogelijk maakt realtime intelligentie

In tegenstelling tot traditionele batchgebaseerde dataverwerking, die te traag kan zijn, is agentic datastreaming cruciaal voor organisaties die AI-agents willen inzetten. Een continue, gebeurtenisgestuurde datastroom stelt D&A-leiders in staat om data sneller te leveren, waardoor AI-agents meer taken met snelheid en nauwkeurigheid kunnen uitvoeren.

Gartner voorspelt dat de druk om in realtime te reageren de adoptie van datastreaming voor agentic AI tegen 2028 tot meer dan 60 procent zal doen stijgen, ten opzichte van minder dan 15 procent in 2025. Organisaties moeten prioriteit geven aan toepassingen die realtime data vereisen, zoals beslissingsintelligentie, autonoom opereren en digitale tweelingen.

Trend 5: Bedrijfsprocessen stroomlijnen met agentic databeheer

D&A-leiders krijgen te maken met aanhoudende uitdagingen bij het beheer van steeds complexere data, verwacht Gartner. Dit zet traditionele databeheerprocessen onder druk en bemoeilijkt de inspanningen om AI-klaar te worden. Het gebruik van AI-agents voor databeheer verbetert kernprocessen door realtime acties mogelijk te maken, patronen te detecteren en aanbevelingen te doen voor meer wendbaarheid en snellere reacties.

“Het integreren van AI-agents in databeheerwerkstromen stelt datateams in staat om adaptiever te werken met zelflerende systemen”, stelt Idoine. “Het opzetten van sterke governance en het continu monitoren van de prestaties zal essentieel zijn om ervoor te zorgen dat deze mogelijkheden consistente, op de bedrijfsdoelstellingen afgestemde resultaten opleveren.”

Trend 6: Complexe toepassingen aanpakken met GraphRAG

Veel bedrijfs-AI-toepassingen vereisen een hoge nauwkeurigheid en betrouwbaarheid, maar traditionele retrieval-augmented generation (RAG)-benaderingen kunnen complexe, contextrijke vragen niet aan. GraphRAG combineert kennisgraphen met grote taalmodellen (LLM’s) om te verbeteren hoe AI-systemen informatie ophalen en verbinden, contextuele betekenis toepassen en nauwkeurigere resultaten leveren voor complexe toepassingen.

Gartner voorspelt dat 40 procent van de organisaties tegen 2029 GraphRAG-technieken zal hebben toegepast om de feitennauwkeurigheid van antwoorden en de redeneringscapaciteiten van LLM’s te verbeteren.

Meer informatie is voor klanten van Gartner beschkbaar in 'Top Trends in Data and Analytics for 2026'. Ontdek daarnaast hoe je de vier strategische pijlers van AI kunt verstevigen om business impact te realiseren in de Gartner AI Strategy Planner.