FSC waarschuwt banken voor AI-gestuurde cyberaanvallen

Keteneffecten en digitale autonomie

Tijdens de vergadering onder voorzitterschap van De Nederlandsche Bank (DNB) wees het FSC op de gevaren van ketenafhankelijkheid. Omdat veel financiële instellingen leunen op dezelfde, vaak niet-Europese technologieleveranciers en digitale infrastructuren, ontstaat er een gevaarlijk concentratierisico. Een gerichte AI-aanval op één kritieke toeleverancier kan daardoor het gehele financiële stelsel ontwrichten. De situatie onderstreept volgens het FSC de noodzaak om de Europese digitale autonomie steviger uit te bouwen.

Om AI-gedreven cyberaanvallen het hoofd te bieden, moeten instellingen kwetsbaarheden sneller identificeren en verhelpen. Het FSC merkt op dat een adequaat herstel kan betekenen dat een bank of verzekeraar bepaalde systemen tijdelijk volledig moet stilleggen. Dit kan echter botsen met de strenge toezichteisen rondom de continue beschikbaarheid van financiële diensten. Het comité adviseert instellingen om hier vooraf duidelijke scenario's voor uit te werken.

De waarschuwing staat niet op zichzelf; eerder gaven ook de Europese Autoriteit voor de effectenmarkten en de banken (ESRB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) soortgelijke signalen af. Volgens het FSC vraagt een effectieve verdediging niet alleen om extra budget, maar vooral om een betere, sectoroverstijgende informatie-uitwisseling. De financiële stabiliteit is immers ook afhankelijk van de cyberweerbaarheid van andere vitale sectoren, zoals de telecom- en energiesector.

Geopolitieke spanningen en overheidsschulden

Naast cyberdreigingen ziet het FSC meer risico's voor de financiële stabiliteit. Hoewel de acute economische risico's rondom het Midden-Oosten de afgelopen periode iets zijn afgenomen, blijft de energiemarkt volatiel en is de levering van grondstoffen uit de Golfregio onzeker.

Daarnaast zijn er zorgen over de historisch hoge overheidsschulden binnen en buiten de eurozone, zeker in combinatie met de huidige hogere rentestanden en de naderende herfinancieringsbehoeften van landen. Hoewel de Nederlandse economie in 2026 en 2027 een gematigde groei laat zien en de inflatie afneemt, waarschuwt het comité dat overheden in tijden van groei te weinig doen om hun begrotingsposities te verbeteren voor toekomstige schokken. Nederlandse financiële instellingen beschikken momenteel over stevige buffers, en het FSC benadrukt dat deze juist nu op peil moeten blijven.

Zorgen over de schaduwmarkt van 'private credit'

Tot slot sprak het macro-economische adviesorgaan zijn zorgen uit over de onstuimige groei van private credit (niet-bancaire kredietverlening aan bedrijven). Hoewel deze alternatieve financieringsvorm een waardevolle aanvulling is op traditionele bankleningen, kampt de markt met een groot gebrek aan transparantie.

Er is onvoldoende data beschikbaar over de kredietkwaliteit en de onderlinge verwevenheid met bijvoorbeeld pensioenfondsen en verzekeraars. Bovendien is de markt voor private credit nog nooit getest in een langdurig economisch zwaar weer. Het FSC eist dan ook betere rapportages om de risico's van deze groeisector goed te kunnen monitoren.

Over het Financieel Stabiliteitscomité

In het FSC bespreken vertegenwoordigers van de AFM, DNB en het ministerie van Financiën de risico's voor de stabiliteit van het Nederlandse financiële stelsel. Het Centraal Planbureau (CPB) schuift aan als externe deskundige. De President van DNB is de vaste voorzitter. De volgende vergadering staat gepland op 13 november 2026.