CSR eist noodgrepen kabinet om uitval internet te voorkomen

Van spionage naar sabotage

De digitale telecom- en internetinfrastructuur vormt de absolute ruggengraat van de Nederlandse samenleving. Hoewel de kwaliteit van de netwerken hoog is en providers de afgelopen jaren flink hebben geïnvesteerd in beveiliging, is de situatie drastisch veranderd. Waar de inlichtingendiensten AIVD, MIVD en de NCTV voorheen met name waarschuwden voor digitale spionage, ligt de focus van statelijke actoren nu op de actieve voorbereiding van fysieke en digitale sabotage.

Om de weerbaarheid in kaart te brengen, liet de CSR door onderzoeksinstituut TNO een diepgaande analyse uitvoeren. Dit heeft geleid tot vijf concrete, dwingende adviezen aan het kabinet om maatschappelijke ontwrichting te voorkomen.

De vijf aanbevelingen van de CSR

1. Zorg voor betere geografische spreiding en redundantie
Momenteel is de Nederlandse netwerkinfrastructuur te sterk gecentraliseerd. Door dit gebrek aan geografische spreiding kan een lokaal of regionaal incident (zoals een gerichte aanval of brand) direct leiden tot een landelijke, ontwrichtende uitval. Het kabinet moet afdwingen dat back-upsystemen en netwerkknooppunten beter over het land worden verdeeld.

2. Koppel de telecom- en energiesector
De afhankelijkheid tussen stroom en internet is een gevaarlijke vicieuze cirkel geworden: stroomuitval legt de telecom plat, maar telecomuitval zorgt er inmiddels ook voor dat energienetwerken niet meer kunnen worden aangestuurd. De CSR adviseert om beide vitale sectoren wettelijk aan elkaar te verbinden, gezamenlijke prioriteiten te stellen en grootschalige crisistrainingen te organiseren.

3. Regel automatische roaming bij netwerkuitval
Als een mobiel netwerk in Nederland langdurig uitvalt, zitten miljoenen burgers direct zonder bereik. Vreemd genoeg is er in Nederland geen formele regeling die ervoor zorgt dat een concurrerend netwerk de klanten automatisch overneemt – iets wat bij het passeren van een landsgrens (roaming) wel naadloos gebeurt. De raad eist dat zo'n automatische uitwijkprocedure voor kritieke communicatie er snel komt.

4. Upgrade de noodstroomcapaciteit
De masten en basisstations van mobiele providers beschikken over batterijen, maar die houden het bij een algehele stroomuitval vaak maar een paar uur vol. Juist bij langdurige stroomuitval is communicatie voor noodiensten en burgers van levensbelang. De CSR wil dat de noodstroomcapaciteit op cruciale knooppunten drastisch wordt uitgebreid.

5. Investeer in strategische autonomie
Grote delen van de Nederlandse internetinfrastructuur leunen op de diensten van commerciële datacenters die in handen zijn van buitenlandse moederbedrijven (veelal Amerikaans of Aziatisch). Gezien de geopolitieke onrust maakt deze afhankelijkheid Nederland chantabel en kwetsbaar. Het kabinet moet daarom hard inzetten op de strategische autonomie van deze vitale processen.

Sectorbrede samenwerking

Het adviesrapport is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met security-experts en telecomaanbieders. De CSR benadrukt dat de tijd van vrijblijvendheid voorbij is. Als de overheid niet op korte termijn de regie pakt en investeert in deze vijf pijlers, is het volgens de raad niet de vraag óf de Nederlandse communicatie-infrastructuur een keer langdurig platgaat, maar wanneer.