Hoger beroep Privacy First tegen massale ANPR-kentekenopslag
Bij het Gerechtshof Den Haag heeft de rechtszitting plaatsgevonden in het hoger beroep van Privacy First tegen de Nederlandse Staat. De privacyorganisatie eist dat de huidige wetgeving rondom automatische nummerplaatherkenning (ANPR) onrechtmatig wordt verklaard. Sinds 2019 slaat de politie de reisbewegingen van miljoenen onschuldige automobilisten standaard vier weken op in een centrale databank.
Massale opslag van onschuldige burgers
De rechtszaak, die al sinds 2021 loopt, richt zich specifiek op artikel 126jj van het Wetboek van Strafvordering. Onder deze wet worden de kentekens, tijdstippen en locaties van alle passerende voertuigen in Nederland ("no-hits") gedurende 28 dagen centraal bewaard voor opsporing en vervolging. Dit gebeurt ongeacht of de eigenaar van de auto ergens van verdacht wordt.
Volgens Privacy First is deze methode volstrekt disproportioneel, ineffectief en in strijd met het Europees privacyrecht. De stichting benadrukt dat deze massasurveillance moet worden onderscheiden van de gerichte politiepraktijk waarbij kentekens van concrete verdachten ("hits") direct worden uitgepeild; het gaat hier puur om de historische data van onschuldige burgers.
Lange juridische strijd
Het is een zaak van de lange adem. Begin 2024 verklaarde de rechtbank Den Haag Privacy First weliswaar ontvankelijk in de bodemprocedure – wat destijds een belangrijk juridisch precedent schiep voor belangenorganisaties – maar stelde de stichting inhoudelijk in het ongelijk. Privacy First ging daarop direct in hoger beroep.
De organisatie wordt in de procedure pro bono bijgestaan door advocatenkantoor CMS via Pro Bono Connect, en ontvangt financiële steun van het Europese Digital Freedom Fund. Privacy First heeft het afgelopen jaar bovendien diverse Woo-verzoeken (Wet open overheid) ingediend bij overheidsinstanties om meer data boven tafel te krijgen over het feitelijke gebruik en het gebrek aan toezicht op het systeem.
Blik op Europese rechters
De belangenbehartiger acht de kans op succes in hoger beroep groter dan ooit. De organisatie wijst hierbij naar recente, strenge jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie over dataretentie en eerdere kritische standpunten van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).
Mocht het Gerechtshof Den Haag de Staat opnieuw in het gelijk stellen, dan is Privacy First vastberaden om de zaak door te zetten tot aan de hoogste Europese rechters. Eerder wist de organisatie (vaak in coalitieverband) al de Wet bewaarplicht telecommunicatie, de centrale opslag van vingerafdrukken in de Paspoortwet en het fraudedetectiesysteem SyRI via de rechter te laten sneuvelen.
