Schoon schip bij ECP: Overheid eist scherpe scheiding van belangen
Er spoelt een bestuurlijke aardverschuiving over ECP (Platform voor de Informatiesamenleving). Om de hardnekkige schijn van belangenverstrengeling definitief weg te nemen, treden de huidige directieleden per 1 januari 2027 terug. Bovendien is de omstreden inkoopovereenkomst met LunaVia – het detacheringsbureau dat in handen is van diezelfde ECP-directieleden – per 1 juli 2026 met onmiddellijke ingang stopgezet. De ingrepen moeten de weg vrijmaken voor een voortzetting van de miljoenensteun vanuit Den Haag. Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Economische Zaken en Klimaat) heeft de Eerste en Tweede Kamer per brief geïnformeerd over zijn voornemen om de subsidierelatie in 2027 door te zetten.
Het onafhankelijke publiek-private platform ECP, in 1998 opgericht door het ministerie van Economische Zaken en werkgeversorganisatie VNO-NCW, ligt al langer onder een politiek vergrootglas. Verschillende Tweede Kamerfracties uitten felle kritiek op de effectiviteit van de stichting en de governance-structuur. Sinds de oprichting heeft ECP namelijk geen eigen personeel in dienst, maar koopt het stelselmatig mankracht in bij LunaVia. Hoewel een extern advocatenonderzoek eerder concludeerde dat er juridisch niets aan de hand was, dwingt de politieke druk de organisatie nu tot een radicale koerswijziging.
Directie verliest beslisbevoegdheid
In een reddingsplan dat ECP op 30 juni jl. aan de staatssecretaris heeft gepresenteerd, wordt de afhankelijkheidsrelatie met LunaVia definitief doorgesneden. De zittende directieleden verliezen per direct hun operationele en commerciële grip: na 1 januari 2027 hebben zij geen enkele beslisbevoegde of sturende rol meer binnen ECP. Zij mogen in 2027 enkel nog assisteren bij de warme overdracht en worden volledig buitengesloten van aanbestedingsprocedures. In de nieuwe governancestructuur mogen sleutelfiguren binnen ECP onder geen beding meer persoonlijke of zakelijke belangen hebben in onderaannemers.
Omdat de doorlopende overeenkomst met LunaVia per 1 juli 2026 is ontbonden, gaat ECP de inhuur en inkoop van personeel gefaseerd openbaar aanbesteden. Dit transitietraject wordt uitgesmeerd over 2027 en 2028 om de continuïteit van de lopende IT- en digitaliseringsprogramma's te waarborgen. Overigens sluit de staatssecretaris niet uit dat LunaVia in de toekomst via een reguliere aanbesteding alsnog opdrachten wint: "LunaVia kan, net als andere marktpartijen, meedingen met de openbare aanbestedingen."
Miljoenenkrimp en kritische blik op portfolio
Ondanks de bestuurlijke onrust blijft het ministerie van EZK de inhoudelijke waarde van ECP als neutraal ontmoetingsplatform voor overheid, wetenschap en IT-bedrijfsleven verdedigen. Wel is er de afgelopen jaren al flink gesneden in de budgetten. De totale jaarlijkse subsidie is door taakstellingen en kritische effectiviteitstoetsen nagenoeg gehalveerd: van circa 7 miljoen euro naar ongeveer 3 miljoen euro per jaar.
Het ministerie onderzoekt bij elk project scherp of ECP wel de aangewezen partij is. Dit leidde recent al tot het intrekken van subsidies voor prominente dossiers zoals de Human Capital Agenda, de Nederlandse AI-coalitie, de Blockchaincoalitie en het Anti-Abuse Network. Voor 2027 verhuist bovendien de organisatie van de bekende cybersecurityconferentie ONE Conference definitief van ECP naar het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). Daartegenover staat dat ECP wegens een nieuwe rijksbrede portefeuilleverdeling waarschijnlijk een aantal digitaliseringsprojecten overhevelt van BZK naar de begroting van EZK.
Groeipad naar meerjarige subsidies vanaf 2028
De staatssecretaris wil ECP de ruimte geven om de governance te herstellen en is van plan om de subsidie voor 2027 eenmalig voor één jaar te verlengen. Voor de periode daarna wordt er echter gekeken naar een fundamentele wijziging van de financieringsstructuur. ECP heeft aangegeven in de toekomst wél eigen personeel in dienst te willen nemen om de schijn van belangenverstrengeling definitief te lozen. Om die transitie te maken, eist het platform een stabielere financiële basis.
EZK start daarom in het najaar van 2026 een onderzoek om vanaf 2028 over te stappen op een zogeheten meerjarenkader. Binnen dit langetermijnmodel krijgt ECP meerjarige zekerheid over de maximale budgetten, wat investeringen in een vast eigen team mogelijk maakt, terwijl het ministerie via een jaarlijkse specifieke toetsingsronde de vinger aan de pols houdt. De definitieve toekenning van de subsidie voor het transitiejaar 2027 staat gepland voor december van dit jaar.
