CSR luidt noodklok over telecominfrastructuur

De Nederlandse communicatie-infrastructuur fungeert als de ruggengraat van de samenleving en is van cruciaal belang voor burgers, overheid en bedrijfsleven. Hoewel de huidige kwaliteit en het functioneren van de sector goed zijn, staan deze hevig onder druk. 

De oorzaak is te vinden in de veranderende geopolitieke verhoudingen, waarbij kwaadwillende statelijke actoren hun cyberoperaties tegen westerse landen hebben geïntensiveerd, en de communicatie-infrastructuur een gericht doelwit is. 

Om de continuïteit en beschikbaarheid van deze vitale infrastructuur te waarborgen, heeft de CSR in samenwerking met sector-experts onderzoek verricht. Dit onderzoek legt de vinger op vijf systeemrisico’s die dringend aanpak vereisen. 

Vijf systeemrisico's in vizier

De CSR formuleert vijf aanbevelingen voor het kabinet om de geconstateerde risico's aan te pakken en de robuustheid van de sector te verhogen: 

Geografische concentratie doorbreken: Internetexchanges en datacenter-infrastructuur zijn momenteel sterk geconcentreerd rond Amsterdam. De raad pleit voor actieve stimulering van geografische spreiding van infrastructuur, decentralisatie en redundantie. Regionale incidenten of sabotage kunnen door de huidige concentratie nationaal ontwrichtend werken. 

Wederzijdse afhankelijkheid energie en communicatie: De telecom- en energiesector zijn sterk met elkaar verweven. De raad adviseert het kabinet om deze sectoren beter met elkaar te verbinden om de kans op cascadeverstoringen, waarbij uitval in de ene sector direct leidt tot uitval in de andere, te verkleinen. Hiervoor moeten gezamenlijk prioriteiten worden vastgesteld. 

Garantie voor automatische uitwijk: Bij langdurige uitval ontbreekt in Nederland een formele regeling voor het onderling overnemen van gebruikers tussen aanbieders. De raad benadrukt de noodzaak om afspraken te maken voor automatische uitwijk (roaming) voor kritieke communicatie. Daarnaast wordt aangeraden het gebruik van satellietcommunicatie als back-up te stimuleren. 

Capaciteit noodstroom vergroten: De huidige reservecapaciteit is veelal onvoldoende om langdurige stroomuitval op te vangen, wat kan leiden tot het wegvallen van mobiele en andere communicatiediensten. De raad adviseert een onderzoek naar mogelijkheden om de noodstroomcapaciteit op kritieke punten te vergroten en het herstelvermogen te verbeteren. 

Strategische autonomie versterken: De Nederlandse connectiviteit is deels afhankelijk van datacenterdiensten van derde partijen met een buitenlandse eigenaar, wat kwetsbaarheden creëert. De raad pleit voor een inzet op de strategische autonomie van vitale processen en diversificatie in de markt. Vitale data en kernnetwerkfuncties moeten zoveel mogelijk binnen de Nederlandse of Europese jurisdictie vallen. 

De waarschuwingen van de CSR worden kracht bijgezet door recente jaarverslagen van de AIVD en MIVD. De diensten constateren dat Nederland de grootste veiligheidsdreiging in decennia ervaart. De dreiging komt met name vanuit Rusland en China, die zich richten op hybride operaties, spionage, cyberaanvallen en sabotage. De recente cyberaanval op de Oekraïense netwerkoperator Kyivstar toont volgens de CSR pijnlijk aan hoe kwetsbaar de vitale infrastructuur is en onderstreept de noodzaak van een gedecentraliseerde en redundante aanpak.