Plan voor Taskforce Rekenkracht moet verkokering doorbreken

Het initiatief komt op een cruciaal moment. Terwijl de Verenigde Staten en China miljarden pompen in kunstmatige intelligentie, chips en datacenters, en ook Europese buurlanden de strijd aanbinden, kampt Nederland met vergunningsstops, ruimteschaarste en een overbelast stroomnet.

Rekenkracht als nieuwe productiefactor

In het voorstel wordt benadrukt dat digitale infrastructuur niet langer kan worden weggezet als een puur 'sectoraal ICT-beleid'. Rekenkracht en connectiviteit zijn inmiddels net zo fundamenteel voor onze welvaart als de Rotterdamse haven, de wegen en het spoorwegnet. Rekenkracht is een primaire productiefactor geworden naast arbeid, kapitaal en energie.

Bovendien reikt het belang verder dan enkel de economie: moderne rekenkracht en AI zijn onmisbaar om maatschappelijke vraagstukken op te lossen, zoals het verbeteren van de zorg, de energietransitie en defensie.

Van maatschappelijke weerstand naar integratie

Het debat over datacenters in Nederland verhardde de afgelopen jaren flink, mede door de 'verdoozing' van het landschap en het hoge stroom- en waterverbruik. Het voorstel pleit echter voor een omslag in het denken: datacenters moeten niet langer worden gezien als een last voor het energienet, maar juist als een integraal onderdeel daarvan.

Door slimme vestigingskeuzes, het benutten van restwarmte en het koppelen van datacenters aan duurzame energie-opwekking kan digitale groei samengaan met de groene transitie. Ook wordt gepleit voor een gevarieerd ecosysteem. De ambitie is niet om onbeperkt enorme datacenters te bouwen, maar om gericht te investeren in publieke supercomputers, AI-factories, regionale 'edge'-infrastructuur en soevereine Europese clouddiensten.

Einde aan de verkokering

Een van de grootste knelpunten in het huidige beleid is dat de verantwoordelijkheid gefragmenteerd is. Economische Zaken kijkt naar innovatie, Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) naar de ruimte, Klimaat & Groene Groei naar het energienet, en gemeenten beslissen over vergunningen. "Iedereen bezit een deel van de puzzel, maar niemand bezit de hele puzzel," zo luidt de analyse.

De voorgestelde Taskforce moet die verkokering doorbreken. De groep moet klein, onafhankelijk en gezaghebbend worden—bestaande uit acht tot tien experts op het gebied van AI, energie, telecom, ruimtelijke ordening en cybersecurity. Het Ministerie van Economische Zaken trekt het initiatief, met VRO en Klimaat als mede-opdrachtgevers.

Vijf resultaten in honderd dagen

Als het aan het voorstel ligt, pakt de Taskforce direct een strakke deadline op. Binnen honderd dagen moeten er vijf concrete resultaten op tafel liggen:

Nationale Compute Outlook 2030–2040: Een helder beeld van de benodigde rekenkracht voor Nederland.

Nationale digitale infrastructuurkaart: Een overzicht waarin rekenkracht, datacenters, connectiviteit en energienetten ruimtelijk aan elkaar worden gekoppeld.

Strategisch afwegingskader: Criteria voor maatschappelijke waarde, duurzaamheid en digitale autonomie.

Portfolio van strategische projecten: Een geselecteerd aantal ontwikkellocaties waar Rijk en regio samen schouders onder zetten.

Versnellingsagenda: Concrete oplossingen en strakke deadlines om knelpunten rond netcongestie en trage vergunningen weg te nemen.

Met het voorstel wordt onderstreept dat digitale autonomie niet betekent dat Nederland zich moet isoleren. De samenwerking met de VS blijft cruciaal, terwijl de afhankelijkheid van China zorgvuldig moet worden beheerd. Het doel is een Nederland dat wendbaar blijft: sterk verankerd in het Europese netwerk, aantrekkelijk voor internationale investeringen, maar met voldoende eigen regie om de eigen toekomst te bepalen.