ANP maakt grote fout in auteursrechten handhaving
Het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) ligt onder vuur vanwege agressieve en onterechte handhaving van auteursrechten. Blogger en technologie-expert Ton Zijlstra ontving onlangs een sommatie van ANP Photo waarin hem werd verzocht 370,56 euro te betalen voor het vermeend ongemachtigd gebruik van een foto op zijn website. Het bleek echter te gaan om een afbeelding van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA die onder een vrije Creative Commons-licentie is vrijgegeven.
De kwestie draait om een opname uit 2018 van de Korolev-krater op Mars. Zijlstra gebruikte de foto in een blogpost uit datzelfde jaar en nam daarbij de juiste bronvermelding in acht. De afbeelding is afkomstig van het ruimtevaartuig Mars Express en valt onder een zogeheten CC BY-SA 3.0 IGO-licentie. Dit betekent dat iedereen de afbeelding gratis mag gebruiken, mits de bron (ESA) wordt vermeld en eventuele afgeleide werken onder dezelfde voorwaarden worden gedeeld.
Valse claim en intrekking
Ondanks dat het auteursrecht van de foto overduidelijk bij de ruimtevaartorganisatie ligt – inclusief het feit dat het Creative Commons-logo linksonder in de afbeelding zelf staat gedrukt – stuurde ANP Photo een inbreukmelding naar de blogger. De beeldbank van het persbureau bevat ruim 100 miljoen foto's, waarin ook deze specifieke ruimtefoto is opgenomen.
Zijlstra noemt het optreden van het persbureau een toonbeeld van 'license trolling': het op grote schaal versturen van geautomatiseerde of onzorgvuldige schadeclaims in de hoop dat ontvangers uit onwetendheid direct betalen.
Nadat Zijlstra het persbureau formeel informeerde over de geldige Creative Commons-licentie en het handelen aanmerkte als 'license trolling', trok ANP de claim in. Volgens de blogger gebeurde dit overigens zonder dat het persbureau excuses aanbood.
Vragen over omvang in de beeldbank
De zaak legt een groter, potentieel structureel probleem bloot rondom de geautomatiseerde opsporing en handhaving van auteursrechten door grote beeldbanken. Doordat persbureaus publieke bronnen en open-access materiaal in hun databases opnemen, kunnen geautomatiseerde scanningsystemen ten onrechte claims genereren op beelden waar het bureau helemaal de exclusieve rechten niet op bezit.
Zijlstra heeft ANP inmiddels gevraagd hoeveel andere Creative Commons- of publiek domein-afbeeldingen zich in de gigantische beeldbank bevinden en hoeveel onterechte vergoedingen er op basis daarvan in het verleden mogelijk al zijn geïncasseerd. Het persbureau heeft hier inhoudelijk nog geen openheid van zaken over gegeven.
