Aandeel externe inhuur bij provincies en gemeenten bijna gehalveerd sinds 2022

Dat blijkt uit de nieuwste editie van de Talent Monitor, een gezamenlijke uitgave van HR-tech dienstverlener HeadFirst en arbeidsmarktdata-specialist Intelligence Group. Bij provincies en gemeenten is het aandeel zzp'ers en gedetacheerden sinds 2022 bijna gehalveerd. De afname werd vooral vanaf 2024 zichtbaar en gaat samen met een daling van het aantal opdrachten: in het eerste kwartaal van 2026 lag dat aantal veertig procent lager dan in hetzelfde kwartaal van 2022.

Ander beeld bij centrale overheid

Bij de centrale overheid verliep de ontwikkeling anders. Daar verdubbelde het aandeel extern ingehuurde professionals tussen 2022 en 2025. Vanaf een piek van afgerond dertien procent medio 2025 is het aandeel inmiddels teruggelopen naar elf procent. Daarmee is ook bij de centrale overheid een omslag zichtbaar na enkele jaren van groei.

Het rapport plaatst daarbij een kanttekening. De elf procent betreft het aandeel in aantal zzp'ers en gedetacheerden op alle werkenden. De Roemer-norm schrijft voor dat de centrale overheid niet meer dan tien procent van de loonsom aan externe inhuur mag besteden. Gemeten als aandeel van de totale loonsom lag de externe inhuur bij de centrale overheid in 2025 nog rond de dertien procent, drie procentpunt boven de norm.

Regels rond zzp-inhuur blijven in beweging

De daling past in een bredere verandering van het inhuurbeleid. Sinds het einde van het handhavingsmoratorium op de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) wordt weer volledig gehandhaafd op schijnzelfstandigheid. Opdrachtgevers hebben daarop geanticipeerd door contracten aan te scherpen, het inhuurbeleid te herzien en minder externe professionals in te zetten.

Tegelijkertijd is het toekomstige wettelijke kader nog in ontwikkeling. Het kabinet schrapte in maart 2026 het verduidelijkingsdeel van het wetsvoorstel VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties), dat moest verduidelijken wanneer iemand als zelfstandige mag werken. Het kabinet werkt inmiddels verder aan een nieuwe Zelfstandigenwet, die de terughoudendheid bij opdrachtgevers moet verminderen die door onduidelijkheid over de regels is ontstaan.