Witold Kepinski - 05 oktober 2026

Gemeenten bundelen krachten in strijd om digitale regie

Nederlandse gemeenten kiezen er steeds vaker voor om hun digitale vraagstukken niet langer afzonderlijk, maar als één collectief op te pakken. In de nieuwe rapportage 'Samen uit de startblokken' geeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) inzicht in de voortgang van deze gezamenlijke digitaliseringskoers. Met het oog op de komende Algemene Ledenvergadering (ALV) worden voorbereidingen getroffen voor concrete besluiten over onder meer de inzet van kunstmatige intelligentie (AI) en soevereine cloudinkoop.

Gemeenten bundelen krachten in strijd om digitale regie image

Volgens de VNG is collectivisering noodzakelijk om als lokale overheid een sterke positie te behouden in de digitale samenleving. Door kansen en risico's gezamenlijk te beoordelen en het werk te verdelen, moeten gemeenten ontzorgd worden. De aanpak sluit aan bij de Digitale Agenda Gemeenten en wordt waar mogelijk afgestemd met andere overheden binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS).

Besluiten over AI en cloudinkoop in december

In de rapportage schetst de VNG de tussenstand van verschillende voorstellen die op dit moment door groepen gemeenten worden uitgewerkt. Tijdens de ALV in december krijgen gemeenten een reeks (deel-)besluiten voorgelegd.

Een belangrijk actiepunt is de krachtenbundeling rondom de inzet van AI bij bezwaar- en beroepsprocedures. Daarnaast wil het collectief de eigen digitale autonomie en soevereiniteit versterken bij de inkoop van clouddiensten. Ook moet er meer transparantie komen over de financiën: gemeenten willen vertrouwelijk inzicht krijgen in wat er onderling wordt uitgegeven aan ICT en digitalisering.

Schaalvergroting voor Common Ground

Een centraal onderdeel van de plannen is de verdere uitrol van 'Common Ground', het initiatief voor een herziene gemeentelijke informatie-architectuur. Wat begon als een reeks losse projecten, is inmiddels uitgegroeid tot een brede beweging die bij ongeveer honderd gemeenten in de praktijk wordt toegepast.

De focus verschuift nu naar het beter verbinden van bestaande initiatieven, het structureel organiseren van samenwerking en het instellen van centrale regie, zodat ontwikkelde oplossingen eenvoudiger door alle gemeenten kunnen worden overgenomen

Delinea BW Axians - Oktober 2026 - AI
Delinea BW +BN