Dutch Cloud Community wil opheldering over uitvoering Amerikaans rechtshulpverzoek

Een woordvoerder van de politie zei tegenover NRC dat de politie zo'n verzoek gewoon uitvoert. Volgens Dutch Cloud Community blijkt uit de publieke verklaringen niet dat een Nederlandse rechter of het Openbaar Ministerie het verzoek heeft beoordeeld. De organisatie noemt dat een situatie die in een democratische rechtsstaat niet zou moeten kunnen.

Sanctie na plaatsing op terrorismelijst

A/I bood vijfentwintig jaar lang gratis hosting en e-mail aan ongeveer twintigduizend organisaties wereldwijd. Eind augustus plaatste de Amerikaanse regering de organisatie op de lijst van Specially Designated Global Terrorists, met als reden dat zij antifa zou faciliteren. Volgens Dutch Cloud Community is dat uitzonderlijk, omdat ISP's in de regel niet verantwoordelijk worden gehouden voor wat gebruikers online zetten.

Door de sanctie verloor A/I de toegang tot zijn bankrekening en domeinnaam. De vrijwilligers ontmantelden de organisatie daarna zelf, om te voorkomen dat donateurs en gebruikers in de problemen zouden komen. A/I bestaat feitelijk niet meer. De server in Nederland was een van de laatste stukken hardware die nog moest verdwijnen.

Geen rechterlijk oordeel bekend

Dutch Cloud Community wijst erop dat een rechtshulpverzoek de feiten en de juridische verdenking moet beschrijven. Voor zover bekend ligt hier een bestuurlijk besluit aan ten grondslag en geen uitspraak van een strafrechter. Daarom vindt de organisatie een onafhankelijke Nederlandse toets noodzakelijk voordat data van derden naar het buitenland gaan. Dat de organisatie uit voorzorg is opgeheven voordat een rechter ernaar had gekeken, ziet de organisatie als illustratie van de gevolgen van een beschuldiging zonder rechterlijk oordeel.

Gevolgen voor de sector

Volgens de brancheorganisatie moeten klanten van Nederlandse cloud- en hostingpartijen erop kunnen vertrouwen dat toegang tot hun data in Nederland alleen mogelijk is op een Nederlandse rechtsgrond, met een rechterlijke toets. Zonder zichtbare toets van Amerikaanse verzoeken hebben partijen in de digitale infrastructuur volgens haar geen waarborg meer tegen de gevolgen van buitenlandse politieke besluiten. Ook de partij die het verzoek ontvangt kan dan niet beoordelen of het aan de eisen voldoet.

Dutch Cloud Community erkent het belang van internationale rechtshulp bij de bestrijding van criminaliteit, maar vindt dat die niet mag worden gebruikt om politieke uitingen te onderdrukken.

Brandbrief aan de politie

De organisatie stuurt een brandbrief aan de politie met vijf vragen. Ze wil weten op welke rechtsgrond het verzoek is uitgevoerd en welke Nederlandse autoriteit het heeft getoetst, en of de rechter-commissaris of het OM een bevel of machtiging heeft gegeven. Ook vraagt ze welke waarborgen gelden voor de gegevens van de twintigduizend organisaties die A/I gebruikten, hoe wordt voorkomen dat gegevens worden verstrekt voordat de rechtmatigheid is getoetst, en welke afspraken er komen met datacenter- en hostingpartijen over verzoeken uit derde landen.

Dutch Cloud Community paste op 16 oktober de term datacenter in haar standpunt aan naar Nederlandse partij uit de digitale infrastructuur. Volgens de organisatie komt een verzoek vaak niet terecht bij het datacenter, maar bij de beheerder van de server, de serviceprovider.