Wouter Hoeffnagel - 19 november 2026

ABN AMRO: kleine bedrijven lopen achter bij AI-gebruik, terwijl concurrentiedruk toeneemt

De groeiverschillen tussen Nederlandse bedrijfssectoren worden in 2027 groter. De sectoren technologie, media en telecom (TMT) groeien naar verwachting met 4,5 procent, de industrie met 3,5 procent en de zorg met 2,5 procent. In andere sectoren blijft groei uit of wordt zelfs krimp verwacht. Hoge kosten, personeelstekorten en geopolitieke onzekerheden zetten de groei onder druk.

ABN AMRO: kleine bedrijven lopen achter bij AI-gebruik, terwijl concurrentiedruk toeneemt image

Dit blijkt uit de Sectorprognoses 2027-2028 van ABN AMRO. De industrie en de TMT-sector profiteren van de wereldwijde investeringsgolf in AI, die de vraag naar chips en digitale toepassingen stimuleert. De zorg heeft extra groeiruimte door geschrapte en uitgestelde bezuinigingen. In de agrarische sector daalt het volume in 2027 met 0,5 procent. De bouw (1 procent), de retail (1 procent) en de zakelijke dienstverlening (1,5 procent) groeien beperkt.

Geen groei verwacht voor leisure en food

De inflatie blijft ook in 2027 hoog, waardoor de koopkracht verslechtert. Achterblijvende bestedingen raken vooral de leisure- en foodsector en in mindere mate de retail. Voor de leisuresector verwacht ABN AMRO na een krimp van 1 procent in 2026 stagnatie in 2027. De verschillen binnen die sector zijn groot: de reisbranche groeide in de eerste helft van 2026 met ruim 4 procent, terwijl de horecavolumes met 1 procent daalden. Consumenten blijven reizen, maar zijn terughoudender met restaurantbezoeken. Stijgende personeelskosten zetten bovendien de marges onder druk.

In de foodsector wordt in 2027 eveneens geen groei verwacht, door hogere productie- en energiekosten en een prijsgevoelige consument.

Versnipperde bouw groeit beperkt

De groei in de bouw blijft beperkt tot 1 procent. De versnipperde structuur van de sector zorgt voor vertraging: in de gespecialiseerde bouw bestaat 85 procent van de bedrijven uit eenmanszaken. Omdat voor projecten vaak opnieuw partijen moeten worden geselecteerd en afspraken worden gemaakt, kosten voorbereiding en samenwerking veel tijd. Een efficiëntere organisatie van bouwprojecten, onder meer met behulp van AI, kan volgens ABN AMRO de arbeidsproductiviteit verhogen.

Voor de meeste sectoren blijft de directe invloed van AI op de volumegroei beperkt. Het potentieel is wel groot in sectoren met hoge loonkosten en veel digitale werkzaamheden, zoals TMT en de zakelijke dienstverlening. Dat geldt ook voor de bouw, handel, industrie, logistiek en zorg, waar doorgaans de helft van de werktijd achter een beeldscherm wordt doorgebracht. Ook voor fysiek werk biedt AI voordelen, omdat machines efficiënter worden ingezet of werkzaamheden aan robots worden overgelaten.

Ondernemers onderschatten mogelijk de impact van AI

De adoptie van AI neemt snel toe, maar vooral op beperkte schaal of experimenteel. In 2024 paste een kwart van de bedrijven met meer dan tien werknemers kunstmatige intelligentie toe, in 2025 was dat één op de drie. Vooral kleine bedrijven gebruiken nauwelijks AI in vergelijking met grotere concurrenten. In de bouw gebruikt slechts 16 procent van de bedrijven met 10 tot 50 werknemers AI, tegenover 73 procent van de bedrijven met meer dan 250 werknemers.

Ondernemers onderschatten mogelijk de impact. Slechts één op de zes bedrijven voorziet prijsdruk of verlies aan marktaandeel door concurrentie of minder klanten vanwege AI. Dat blijkt uit een enquête die ABN AMRO uitzette in samenwerking met marktonderzoeksbureau MWM. Vooral in sectoren met hoge loonkosten krijgen achterblijvers die nauwelijks AI gebruiken het op den duur lastig. Klanten verwachten lagere prijzen als een deel van het werk door AI gedaan kan worden, en de concurrentie neemt toe van voorlopers en innovatieve startups die dankzij AI lagere prijzen rekenen of betere diensten leveren.

David Bolscher, sectoreconoom Zorg en Digitale Transitie bij ABN AMRO, benadrukt dat de inzet van AI niet automatisch tot meer groei of hogere marges leidt: "Als steeds meer bedrijven dezelfde technologie gebruiken, kunnen kostenvoordelen door toenemende concurrentie en prijsdruk verdwijnen. Slechts enkele voorlopers kunnen zelf unieke AI-toepassingen ontwikkelen en vermarkten waarmee ze zich op langere termijn onderscheiden. De uitdaging is daarom om de tijd en middelen die AI vrijmaakt, te benutten om je als bedrijf te onderscheiden. Denk aan het verbeteren van de kwaliteit van producten en diensten, het versterken van klantrelaties of het ontwikkelen van nieuwe activiteiten. Zo kunnen restaurants de tijd die zij besparen op planning en inkoop gebruiken om gasten meer persoonlijke aandacht te geven, terwijl zorgverleners dankzij het automatiseren van administratieve taken, zoals gespreksverslagen, meer aandacht aan patiënten kunnen besteden. Andere bedrijven, zoals accountants of reclamebureaus, kunnen bespaarde tijd inzetten voor strategische adviezen, terwijl bouwbedrijven de kwaliteit verhogen door minder fouten en overdrachtsmomenten. Daarnaast kunnen bedrijven strategisch kiezen voor een bepaalde nichemarkt waar minder prijsdruk optreedt. Bedrijven die AI niet alleen inzetten om kosten te besparen, maar ook om extra waarde voor klanten te creëren, kunnen hun concurrentiepositie op langere termijn versterken."

Industrial fairs ABISS BN + BW Axians - Spaces - november 2026
Industrial fairs ABISS BN + BW