SURF test trans-Atlantisch kwantumveilig dataverkeer
Een internationale coalitie van onderzoeksinstellingen en technologiebedrijven, waaronder de Nederlandse onderwijs- en onderzoeksnetwerkorganisatie SURF, heeft een 8.000 kilometer lange kwantumveilige netwerkverbinding gedemonstreerd tussen Spanje, Nederland en de Verenigde Staten. Tijdens de supercomputingconferentie SC26 in Chicago toonden de partners aan hoe dataverkeer tussen Bilbao, Amsterdam en Chicago op meerdere niveaus tegelijk kan worden beschermd tegen de dreiging van toekomstige kwantumcomputers.
Zodra kwantumcomputers krachtig genoeg zijn, kunnen zij de huidige cryptografische beveiligingsstandaarden kraken. Om dat voor te zijn, combineert het demonstratienetwerk twee verschillende beveiligingstechnieken binnen één overkoepelend en flexibel raamwerk: Quantum Key Distribution (QKD) en Post-Quantum Cryptography (PQC). Naast SURF werkten onder meer de Universiteit van Baskenland (EHU), Luxquanta, Ciena, GÉANT, het Poolse PCSS en RedIRIS mee aan het project.
Omdat op glasvezel gebaseerde QKD vanwege signaalverlies vooral geschikt is voor kortere afstanden tot circa honderd kilometer, werd deze techniek ingezet op de lokale trajecten: tussen twee beursstands in Chicago en op een 25 kilometer lange verbinding tussen Bilbao en Zamudio. Hierbij genereren systemen van Luxquanta encryptiesleutels op basis van de wetten van de kwantummechanica, die via optische apparatuur van Ciena met hoge snelheid over dezelfde glasvezel worden gestuurd als het reguliere dataverkeer.
Voor de lange internationale afstanden — van Bilbao naar Amsterdam (1.200 kilometer) en van Amsterdam naar Chicago (7.000 kilometer) — schakelt het netwerk automatisch over op Post-Quantum Cryptography. Deze softwarematige vorm van versleuteling maakt gebruik van complexe wiskundige algoritmen (volgens de Amerikaanse NIST-standaard ML-KEM) die bestand zijn tegen aanvallen van kwantumcomputers en over reguliere internetverbindingen werken. In de toekomst kunnen deze lange trajecten indien gewenst worden vervangen door satelliet-QKD.
eduKMS
Het hart van de demonstratie wordt gevormd door QuLore, een door EHU ontwikkeld beveiligingsraamwerk dat als dirigent optreedt. Wanneer een applicatie om een beveiligde verbinding vraagt, bepaalt QuLore automatisch welke kwantumveilige methode op dat traject beschikbaar en het sterkst is. Via gestandaardiseerde koppelingen werken de sleutelbeheersystemen van Luxquanta, EHU en het door SURF in Amsterdam beheerde open-source systeem eduKMS naadloos samen, waarbij sleutels indien nodig via tussenstations worden doorgegeven.
De beveiliging is volgens het principe van 'defense-in-depth' op drie lagen tegelijk ingericht: op het niveau van de fysieke glasvezel, in de versleutelde netwerktunnels tussen de locaties en op applicatieniveau tijdens een live videogesprek, waarbij elke audio- en videostroom een eigen sleutel krijgt. Volgens de betrokken organisaties biedt deze hybride aanpak een blauwdruk voor het beveiligen van complexe, internationale netwerken waarin niet elke locatie over gespecialiseerde kwantumhardware beschikt.