Bert Hubert: "Nederland is analoog onbekwaam geworden"
Wat gebeurt er als de Verenigde Staten morgen de digitale stekker uit Nederland trekken? Het klinkt als het script van een technothriller, maar volgens tech-expert en ondernemer Bert Hubert is dit een scenario waar we pijnlijk onvoorbereid op zijn. In zijn nieuwste publicatie, het 'Dashboard totale Amerikaanse afhankelijkheden', schetst hij een onthutsend beeld: van onze bijstandsuitkeringen tot de neerslagradar en van de rechtspraak tot de operatiekamer; Nederland is "analoog onbekwaam" geworden.
Het uitgangspunt van Hubert is even simpel als beangstigend. Hij kijkt niet naar de risico's van een gewone storing, maar naar een geopolitiek conflict. Stel dat de VS sancties oplegt aan de EU – bijvoorbeeld vanwege een diplomatieke rel over Groenland of handelsbeperkingen. In dat scenario stoppen Amerikaanse clouddiensten (Microsoft Azure, Amazon Web Services (AWS), Google Cloud) met functioneren.
De overheid: Van 'totaal tot stilstand' naar 'geen uitkeringen'
De lijst met vitale overheidsinstellingen die volgens Hubert volledig aan het Amerikaanse 'infuus' liggen, is lang. Hoewel we een paar weken zonder nieuw beleid van het ministerie van Economische Zaken kunnen, zijn de gevolgen bij uitvoeringsorganisaties direct rampzalig:
Sociale zekerheid: Het UWV en Wigo4It (dat bijstandsuitkeringen voor de vier grote steden regelt) leunen zwaar op Microsoft Azure. Zonder deze diensten worden er simpelweg geen uitkeringen en toeslagen meer uitbetaald.
Veiligheid & Recht: De veiligheidsregio's, de GGD's en de rechtspraak zouden volgens bronnen van Hubert "totaal tot stilstand" komen.
Mobiliteit: De RDW zit volledig in Azure. Zonder deze cloud kunnen er geen voertuigen worden overgeschreven of rijbewijzen worden gecontroleerd.
Hubert citeert de Algemene Rekenkamer, die eerder al concludeerde dat bij 67% van de belangrijkste publieke clouddiensten bij de overheid geen risicoafweging is gemaakt.
Zorg: Schermen zonder brein
In de zorgsector is de situatie volgens Hubert "schrikbarend". Veel werkplekken in ziekenhuizen zijn tegenwoordig gevirtualiseerd naar de cloud. Dit betekent dat er op een afdeling vaak alleen nog een scherm staat; het 'brein' bevindt zich in een Amerikaans datacenter.
Cruciale systemen zoals ZorgDomein (voor alle doorverwijzingen) en elektronische patiëntendossiers (zoals Chipsoft HiX) draaien in toenemende mate op Azure of AWS. "Het is in zorginstellingen ondenkbaar om een 'Microsoft-out' test te houden om te ontdekken wat er dan nog werkt," schrijft Hubert. De angst is dat in zo'n scenario letterlijk niets meer functioneert, van patiëntenadministratie tot aan de communicatie tussen artsen.
Transport en Financiën: Geen trein, geen pin
Ook onze bewegingsvrijheid en portemonnee zijn geprivatiseerd aan Amerikaanse techreuzen:
NS en ProRail: Cruciale processen die het treinverkeer mogelijk maken, worden momenteel naar Azure en AWS gemigreerd.
Betalingsverkeer: Hoewel Geldmaat aangeeft dat geldautomaten offline kunnen blijven werken, zijn alle Nederlandse pinpassen en creditcards in handen van Amerikaanse partijen (Visa/Mastercard). Bij sancties doet de pas het dus simpelweg niet meer.
Logistiek: Zelfs het Loodswezen, essentieel voor onze havens, draait 24/7 op Azure.
"Analoog onbekwaam"
De kern van de waarschuwing van Hubert ligt in een onderzoek van ABDTopconsult: de Nederlandse overheid is 'analoog onbekwaam' geworden. Er is geen 'Plan B'. Er zijn geen eigen servers meer om op terug te vallen en de kennis om processen zonder de cloud te draaien is weggeëbd.
De lijst van Hubert is een work in progress en hij roept organisaties op om met details te komen als zijn inschatting onjuist is. Tot nu toe lijkt de trend echter onomkeerbaar: de efficiëntie van de cloud heeft het gewonnen van de strategische autonomie. Nederland is digitaal een provincie van de Verenigde Staten geworden, en als daar iemand op de rode knop drukt, gaat bij ons het licht uit.
