Jaarverslag AIVD: Nederland doelwit in een instabiele wereldorde
De nationale veiligheid van Nederland staat van meer kanten en langduriger onder druk dan ooit tevoren. In het jaarverslag over 2025 schetst de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) een onrustbarend beeld van een instabiele wereldorde waarin extremisme, statelijke dreigingen en georganiseerde misdaad steeds vaker in elkaar overvloeien.
"In de tachtig jaar dat de AIVD bestaat, was er niet eerder een dreigingsbeeld als nu," aldus Simone Smit, directeur-generaal van de AIVD. Volgens Smit is de wereldorde onvoorspelbaarder geworden, met langetermijngevolgen die voor Nederland nog onduidelijk zijn.
De opmars van de online radicaliserende jongere
Een van de meest zorgwekkende trends in het verslag is de sterke verjonging van het dreigingsbeeld. Jongeren radicaliseren op hoge snelheid online, gevoed door jihadistische of rechts-extremistische denkbeelden. De cijfers zijn confronterend: van de elf personen die in 2025 werden gearresteerd voor concrete geweldplannen, waren er zes jonger dan 24 jaar. Bij ISIS-aanhangers die de dienst in onderzoek heeft, vormt deze jonge doelgroep inmiddels een derde van het totaal.
Naast de jihadistische hoek ziet de AIVD ook een geweldsdreiging vanuit rechts-extremisme en anti-institutioneel extremisme. Bij aanhoudingen werden niet alleen vuurwapens en munitie aangetroffen, maar ook ingrediënten voor het dodelijke gif ricine.
Rusland en China: Digitale en economische oorlogsvoering
Op het wereldtoneel manifesteren Rusland en China zich als de grootste statelijke dreigingen, elk op hun eigen manier.
- Rusland: Bereidt zich volgens de AIVD voor op een langdurige confrontatie met het Westen. Dit uit zich in agressieve cyberaanvallen op communicatiemiddelen van ambtenaren en militairen. De dienst onthulde in 2025 de actor 'LAUNDRY BEAR', die verantwoordelijk was voor het buitmaken van contactgegevens van Nederlandse politiemedewerkers.
- China: Bouwt doelgericht aan een alternatieve wereldorde. De dreiging is in 2025 "verbreed en verdiept". China heeft het gemunt op hoogwaardige technologische kennis en exploiteert economische afhankelijkheden. Zo werd de telecomsector wereldwijd getroffen door de Chinese hackorganisatie 'SALT TYPHOON'.
Nieuwe verwevenheid: Spionage ontmoet misdaad
Een opvallende nieuwe ontwikkeling in 2025 is de toenemende verwevenheid tussen statelijke actoren en criminele netwerken. Landen die geweld willen gebruiken tegen politieke tegenstanders op Nederlands grondgebied, huren hiervoor steeds vaker lokale criminelen in om hun eigen betrokkenheid te verhullen. De AIVD intensiveert het onderzoek naar deze hybride vorm van dreiging om de democratische rechtsorde te beschermen.
Focus op weerbaarheid en Europa
Om deze veelzijdige dreigingen het hoofd te bieden, zet de AIVD in op een actievere rol in de samenleving. De dienst deelt vaker gerichte adviezen over digitale veiligheid en de risico's van buitenlandse reizen.
Daarnaast is de Europese samenwerking fors opgevoerd. De AIVD heeft het aantal inlichtingenbijdragen aan de Europese Unie in 2025 meer dan verdubbeld. In een wereld vol conflict is sterke internationale informatie-uitwisseling volgens de dienst de enige manier om Nederland veilig en wendbaar te houden.
