Waarom de CPO de sleutel heeft tot geslaagde AI

In veel organisaties raken AI-investeringen versnipperd. Software wordt gekocht door de IT-afdeling, adviesbureau’s worden ingeschakeld door het management en losse AI-tools worden op eigen houtje aangeschaft door specifieke teams. Hierdoor ontbreekt een centraal overzicht van de uitgaven, risico's en de daadwerkelijke waarde voor de organisatie.

Van leverancier naar capaciteit

Volgens Gartner-analist Katarzyna Fonteyn is het traditionele categorie-management, dat gericht is op afgebakende leveranciersmarkten en contracten, niet meer toereikend. "AI-capaciteiten worden overal binnen de organisatie ingekocht, vaak zonder dat er een coherent beeld is van hoe deze investeringen zich tot elkaar verhouden," stelt Fonteyn. "Door AI te behandelen als een apart categoriedomein vergroten organisaties de grip op de zaak, versterken ze de governance en kunnen ze gerichtere keuzes maken over waar kritieke kennis en vaardigheden binnen de organisatie moeten landen."

Nu AI-assistenten en autonome middelen steeds meer dagelijkse taken overnemen, bepalen Chief Procurement Officers (CPOs) mede hoe de verhouding tussen menselijke werknemers, externe leveranciers en digitale krachten eruitziet.

Risico’s van snelle groei

De omslag naar dit nieuwe domein brengt volgens het onderzoeksbureau concrete uitdagingen met zich mee. Veel bedrijven kampen met ondoorzichtige prijsstructuren van AI-aanbieders, wisselvallige afspraken over datarechten en consumptiegroei die sneller gaat dan de interne regelgeving kan bijbenen.

Om dit op te lossen, moet inkoop nauwer gaan samenwerken met afdelingen als IT, juridische zaken, beveiliging, HR en risk management. Inkoop fungeert hierbij niet als vertragende factor, maar als de verbindende schakel die zorgt voor commerciële discipline en overzicht.

Aanbevelingen voor inkoopdirecteuren

Gartner adviseert CPO's om direct actie te ondernemen op vijf punten:

Schep overzicht: Breng alle AI-uitgaven, leveranciers, toepassingen en capaciteiten binnen de organisatie centraal in kaart.

Herdefinieer het domein: Benader AI als een overkoepelend categoriedomein in plaats van een puur technologische inkooprubriek.

Stel standaarden vast: Ontwikkel organisatiebrede richtlijnen voor de aanschaf, datarechten, risicobeheersing en governance van AI.

Meet de impact: Beoordeel AI-investeringen op basis van daadwerkelijke bedrijfsresultaten en het effect op het personeelsbestand.

Kies bewust: Bepaal per AI-toepassing strategisch of deze intern moet worden gebouwd, extern moet worden ingekocht of via een hybride vorm moet worden beheerd.

Het onderzoeksbureau zal deze strategieën en de transformatie van de inkoopfunctie verder toelichten tijdens de Gartner Procurement Conference in San Diego.