Protinus IT: marktvalidatie, waarde en soevereiniteit
Protinus IT kwam naar Gartner ITSymposium/Xpo in Barcelona met een duidelijke vraag: resoneert wat we doen ook bij de analisten en bij onze klanten? Volgens COO Sarah Herzet , in gesprek met het team van Dutch IT Leaders, is het antwoord ondubbelzinnig ja, en dat bevestigen klanten ook zelf. De rode draad op Gartner is de vraag wat investeringen in IT daadwerkelijk opleveren. Herzet ziet daarin bij uitstek moment om even af te remmen: terugkijken naar wat een investering oplevert en of de beloofde waarde ook wordt gerealiseerd. Waarde en risico staan daarbij centraal.
Tijdens het Gartner IT Symposium/Xpo 2026 in Barcelona kwamen duizenden CIO’s en IT-beslissers samen om te praten over één kernvraag: hoe maken organisaties van kunstmatige intelligentie meer dan een reeks losse experimenten en laten ze er concrete bedrijfswaarde mee zien, nu geopolitieke onzekerheid en datasoevereiniteit de regels veranderen? De boodschap van de keynotes en analistensessies was duidelijk: alleen technologie omarmen is niet genoeg meer. Het verschil wordt gemaakt door leiderschap, strategische autonomie en impact die te meten is.
Het AI-soevereiniteitstrilemma
Soevereine technologie en het zogeheten AI-soevereiniteitstrilemma behoorden tot de meest besproken onderwerpen. Volgens Gartner-analist Bettina Tratz-Ryan verandert het karakter van de discussie zodra AI kritieke infrastructuur wordt: het is dan niet langer uitsluitend een IT-kwestie, maar draait het om de weerbaarheid van landen en organisaties. IT-leiders kozen jarenlang tussen sneller, goedkoper of beter, maar moeten nu werken aan strategische autonomie. CIO’s moeten de werkelijke opbrengst van soevereiniteitsmaatregelen inzichtelijk maken. Daarvoor zetten ze de kosten van afhankelijkheid van leveranciers af tegen wat het kost om zelf de regie te houden.
In de presentatie over de belangrijkste strategische technologietrends voor 2027 benadrukte Gartner de overgang van passieve assistenten naar autonome systemen, en de nieuwe beveiligingsvraagstukken die daarbij horen. Analisten wezen onder meer op de snelle opkomst van AI Agent Identity. Nu bedrijven op grote schaal autonome AI-agenten inzetten die zelf beslissingen nemen en systemen aansturen, krijgt het beheren en beveiligen van die niet-menselijke identiteiten topprioriteit. Verder bracht Gartner World Models onder de aandacht: AI-systemen die niet alleen taal voorspellen, maar ook fysieke omgevingen en oorzaak-gevolgrelaties begrijpen. Het onderzoeksbureau stelde bovendien dat AI-governance geen rem op innovatie hoort te zijn, maar juist de voorwaarde is om verantwoord op te schalen.
Van AI-hype naar bewezen ROI
Naast de blik op de toekomst confronteerden de analisten de aanwezige CIO’s met een kritische vraag over het rendement van hun AI-investeringen. Veel organisaties zien hun cloud- en rekenkosten oplopen, zonder dat dit zich vertaalt in directe productiviteitswinst of hogere omzet. Gartner raadde IT-leiders aan te stoppen met verspreide pilotprojecten en te kiezen voor gerichte toepassingen die kernprocessen aantoonbaar versnellen. Ook werd gewaarschuwd voor het klakkeloos toevoegen van generatieve AI-functies aan bestaande softwarepakketten, wanneer dat leidt tot licentiekosten die uit de hand lopen zonder dat eindgebruikers er duidelijk beter van worden.
Ten slotte kwam de veranderende rol van de CIO zelf uitgebreid aan bod. AI-ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op en de regels rond data en cybersecurity worden steeds strenger, waardoor de aandacht van de CIO verschuift van het beheer van infrastructuur naar risicobeheersing en het creëren van waarde. Volgens Gartner bouwen organisaties die menselijke expertise weten te combineren met betrouwbare, soevereine AI-agenten aan een concurrentievoordeel dat de komende jaren standhoudt.