AI dwingt tot een nieuwe kijk op energie-efficiëntie 

Tegelijkertijd zijn deze netwerken uitgegroeid tot complexe, internationale systemen. Energie wordt over afstanden van soms meer dan 1.000 kilometer verplaatst, terwijl landen onderling elektriciteit inkopen en verkopen om pieken en tekorten op te vangen. Dat maakt het systeem flexibel, maar ook kwetsbaar. De huidige infrastructuur is simpelweg niet gebouwd voor de snelheid en schaal van AI-workloads.

De werkelijke impact van AI op energie

Als het gaat om de groeiende energievraag, speelt AI een hoofdrol. Het is makkelijk om AI te zien als iets abstracts, maar in de praktijk draait het om watts en euro’s. Volgens het International Energy Agency (IEA) verbruikt één moderne GPU dagelijks evenveel stroom als een ‘standaard’ huishouden van vier personen uit de Verenigde Staten. Op zichzelf lijkt dat misschien niet veel, maar als je dit opschaalt, verandert het beeld drastisch. Wereldwijd zijn honderdduizenden van deze systemen in gebruik, waarmee het niet enkel een ESG-vraagstuk is, maar een kritiek bedrijfsrisico.

De impact van AI wordt zichtbaar

De gevolgen van de snel groeiende energievraag door AI worden steeds zichtbaarder. In meerdere regio’s lopen plannen voor nieuwe datacenters vertraging op, simpelweg omdat het elektriciteitsnet de extra vraag niet aankan. In Amsterdam bijvoorbeeld is die druk zo groot geworden dat de gemeente heeft besloten om tot 2035 geen nieuwe datacenters meer toe te staan en bestaande locaties niet verder te laten uitbreiden. Lokale overheden staan voor een dilemma: hoe faciliteer je digitale groei zonder de energievoorziening voor huishoudens en bedrijven onder druk te zetten?

Wanneer er concurrentie ontstaat tussen datacentercapaciteit en energieverbruik door huishoudens, heeft dat directe impact op kosten, beschikbaarheid en maatschappelijke acceptatie. Steeds vaker moeten netbeheerders erkennen dat een infrastructuur uit de vorige eeuw niet voldoet aan de eisen die AI-technologie aan de infrastructuur vraagt. Wat ooit voldoende was, vormt nu steeds vaker een bottleneck.

Alleen inzetten op duurzame energie is niet genoeg

Om de druk te verlichten, kijken landen naar alternatieve energiebronnen en netwerken. Zo zijn er initiatieven waarbij datacenters direct worden gekoppeld aan wind- of zonneparken, om zo de beperkingen van het elektriciteitsnet te omzeilen.

Dit soort oplossingen zijn innovatief en bieden deels een oplossing, maar brengen ook een risico met zich mee. Hernieuwbare energie maakt inefficiënte technologie niet automatisch duurzaam. Wanneer verouderde, energie-intensieve systemen worden ingezet, verplaatst het probleem zich slechts. Denk aan traditionele harde schijven die vijf tot tien keer meer energie verbruiken dan moderne ‘solid-state’ alternatieven.

Daarom verschuift de aandacht steeds meer naar efficiëntie. Niet alleen hoeveel data worden opgeslagen, maar hoeveel energie daarvoor nodig is. Een maatstaf als ‘Terabytes-per-Watt’ (TB/W) geeft een goed beeld van die verhouding en helpt organisaties om bewuste keuzes te maken. De maatstaf laat zien hoeveel bruikbare data worden verwerkt per eenheid energie en zou de nieuwe standaard moeten worden voor organisaties die serieus werk willen maken van duurzaamheid. Het draait uiteindelijk niet enkel om méér capaciteit, maar om slimmer omgaan met wat er beschikbaar is.

Efficiëntie begint bij andere keuzes

Het verbeteren van energie-efficiëntie vraagt bovendien om meer dan alleen technologische vernieuwing. Het vraagt ook om een andere manier van denken over IT-investeringen.

Nu nog kiezen organisaties er vaak voor om vooruit te investeren in bijvoorbeeld opslagcapaciteit met uiteenlopende redenen zoals angst voor stijgende prijzen of beperkte beschikbaarheid. Die strategie leidt echter regelmatig tot overcapaciteit. Systemen die nog niet nodig zijn worden aangeschaft en aangesloten, maar verbruiken ondertussen wel continu energie.

Deze extra infrastructuur biedt geen waarde, maar zorgt wel voor extra kosten en een grotere ecologische voetafdruk. Bovendien draagt het bij aan een groeiende hoeveelheid e-waste, die sneller toeneemt dan de mogelijkheden om deze te verwerken.

Een effectiever alternatief is een flexibeler consumptiemodel, waarbij capaciteit meegroeit met de daadwerkelijke vraag. Dit doorbreekt de traditionele vervangingscycli en voorkomt dat hardware voortijdig wordt afgeschreven of weggegooid. Organisaties kunnen op die manier efficiënter omgaan met zowel kapitaal als energie.

Een nieuwe basis voor veerkracht

De druk op het elektriciteitsnet leidt in toenemende mate tot beperkingen voor nieuwe aansluitingen en zet daarmee ook de toekomstige beschikbaarheid van essentiële diensten onder druk. Dit maakt duidelijk dat afwachten geen optie meer is. Voor organisaties betekent dit dat IT-beslissingen breder moeten worden afgewogen. Niet alleen prestaties en kosten spelen een rol, maar ook energieverbruik, flexibiliteit en veerkracht van de IT-infrastructuur om met schommelingen in energiebeschikbaarheid om te gaan.

Efficiëntie en schaalbaarheid zijn geen technische details meer, maar strategische keuzes. Organisaties die hier nu op inspelen, leggen de basis voor duurzame groei in een wereld waarin energie steeds schaarser wordt.

Door: Marco Bal (foto), Consulting Systems Engineer bij Everpure