Amerikaanse innovatiekracht, Europese kaders en de impact van de wereldwijde chiptekorten

Mondiale concurrentiepositie en wetgeving

De technologische innovatie in de Verenigde Staten behoudt een sterke dynamiek, mede dankzij een ruime beschikbaarheid van durfkapitaal, een hoogopgeleide beroepsbevolking en een historische aantrekkingskracht op internationaal talent. Volgens Shapiro spelen migranten en oprichters van de eerste en tweede generatie een doorslaggevende rol bij het opzetten en leiden van vooraanstaande Amerikaanse technologiebedrijven.

Tegelijkertijd staat de markt voor uitdagingen op het gebied van handelsbeleid en importtarieven. Bedrijven verlangen bovenal voorspelbaarheid in de handelsbetrekkingen. Legal strijdpunten rondom ingevoerde tarieven hebben de afgelopen jaren tot aan het Amerikaanse Hooggerechtshof gespeeld. Los van handelsbeperkingen hanteert de Amerikaanse overheid een gunstig beleid ten aanzien van de uitrol van kunstmatige intelligentie en de bouw van datacenters.

Een opvallend verschil tussen de Verenigde Staten en Europa is de structuur van AI-wetgeving. Waar de Europese Unie werkt met een centraal geharmoniseerd beleid, ontbreekt een overkoepelende federale AI-wet in de VS. Hierdoor zien Amerikaanse bedrijven zich geconfronteerd met duizenden afzonderlijke wetsvoorstellen verspreid over vijftig staten. CTA benadrukt dat regelgeving, zowel in de VS als in Europa, de drempel voor startups en het midden- en kleinbedrijf niet onnodig mag verhogen. Grote technologiebedrijven leunen voor hun eigen groei immers sterk op innovatieve ecosystemen, overnames en samenwerkingen met kleinere pioniers. Uit periodiek onderzoek van CTA blijkt dat Nederland consequent hoog scoort als innovatievriendelijk klimaat.

Energietransitie en de druk op datacenters

Infrastructuur en energievoorziening vormen een centraal thema op CES. De snelle uitbreiding van datacenters door de opkomst van kunstmatige intelligentie zorgt voor een verhoogde druk op het elektriciteitsnet. Hoewel datacenters ten onrechte vaak worden bekritiseerd om hun waterverbruik, is de omvangrijke vraag naar stroom een reëel vraagstuk.

Grote technologiebedrijven investeren daarom direct in eigen energiebronnen, waaronder de heropening van kerncentrales of langdurige contracten voor wind- en zonne-energie. Europa loopt op het gebied van specifieke energiebronnen, zoals kernenergie in Frankrijk en geothermische energie in IJsland, in sommige opzichten voorop. Hoewel datacenters na de bouwfase relatief weinig directe werkgelegenheid opleveren, genereren ze aanzienlijke belastinginkomsten voor lokale overheden.

Geheugenchiptekorten als knelpunt voor de keten

De grootste fysieke belemmering voor de verdere opschaling van datacenters en geavanceerde hardware is momenteel niet de locatie, maar een stijgend tekort aan geheugenchips. De enorme vraag vanuit de AI-sector trekt een groot deel van de wereldwijde chipproductie naar zich toe.

Aangezien het bouwen van nieuwe fabriekscapaciteit voor geheugenchips meerdere jaren in beslag neemt, sluit de aanbodcurve niet direct aan op de sterk gestegen vraag. Dit leidt tot schaarste en stijgende componentprijzen. Deze prijsdruk werkt door naar producenten van laptops, pc's en automobielbedrijven. Voor de consumentenelektronica, waar prijzen historisch gezien snel dalen, betekent dit een ongebruikelijke marktdynamiek.

De kracht van Europese innovatie op CES

Europa levert een substantiële bijdrage aan het mondiale innovatie-ecosysteem. Het continent beschikt over een sterke ondernemersgeest en een gerichte aanpak voor het oplossen van zakelijke en maatschappelijke vraagstukken. Nederland speelt hierin een vooraanstaande rol, geworteld in een lange traditie van internationale handel en zakelijke samenwerking.

Tijdens de komende editie van CES in Las Vegas is de Europese aanwezigheid opnieuw omvangrijk, met tientallen landelijke paviljoens. Nederland is sterk vertegenwoordigd met meer dan vijftig bedrijven en start-ups. De Nederlandse delegatie wordt op de beursvloer ondersteund door speciale gezanten en vertegenwoordigers vanuit het Ministerie van Economische Zaken, wat het belang onderstreept van internationale expansie voor het Europese technologieclimaat.