Bettina Tratz-Ryan (Gartner): 'Succes AI begint bij governance en mensen'

Bettina Tratz-Ryan behoort al bijna drie decennia tot de toonaangevende analisten van Gartner. Als Research Vice President richt zij zich wereldwijd op smart ecosystems, duurzame digitalisering, Internet of Things, Industry 4.0 en de rol van technologie binnen maatschappelijke en organisatorische transities.

Tijdens Gartner IT Symposium/Xpo verzorgt zij onder meer de sessie Ask the Analyst: Balancing AI's Role in Sustainability Best Practices and Impact, waarin de relatie tussen AI, energieverbruik en duurzaamheid centraal staat.

Het symposium laat zien dat organisaties de stap zetten van losse AI-pilots naar grootschalige inzet van AI. Ontwikkelt AI zich niet veel sneller dan organisaties zich kunnen aanpassen? Dat klopt gedeeltelijk, zegt Tratz-Ryan. "De technologische ontwikkeling gaat razendsnel, terwijl veel organisaties nog bezig zijn hun processen, cultuur en governance daarop in te richten. Toch zien we dat steeds meer organisaties AI-governance invoeren om hun volwassenheid op een gecontroleerde manier te vergroten."

Volgens haar ontstaat de grootste uitdaging wanneer AI uitsluitend wordt ingezet om afzonderlijke processen efficiënter te maken. "Veel organisaties behalen tactische successen en verbeteren specifieke KPI's, maar bouwen daarmee nog geen organisatie die werkelijk AI-native werkt. De echte stap voorwaarts ontstaat wanneer AI een onderdeel wordt van hoe de organisatie is ingericht."

Daarvoor is volgens Tratz-Ryan meer nodig dan technologie alleen. "Organisaties moeten kritisch kijken naar bestaande functies, nieuwe vaardigheden ontwikkelen en AI-geletterdheid veel breder maken dan alleen technische kennis. Medewerkers moeten vooral begrijpen hoe AI direct bijdraagt aan de strategische doelstellingen van hun organisatie. Governance helpt daarbij door verantwoordelijkheden vast te leggen, vertrouwen op te bouwen en resultaten op een consistente manier meetbaar te maken."

Beschermen tegen rogue AI

AI biedt enorme kansen, maar brengt ook nieuwe risico's met zich mee. Hoe kunnen CIO's zich beschermen tegen kwaadwillende of ontspoorde AI? "AI-ondersteunde cyberaanvallen vormen geen volledig nieuw fenomeen," stelt Tratz-Ryan. "Ze maken vooral bestaande dreigingen krachtiger en sneller. Daarom blijft een sterke basis van cybersecurity essentieel."

Volgens haar begint dat met volledig inzicht in alle AI-oplossingen en agentic AI-systemen die binnen een organisatie worden gebruikt. "Je kunt alleen beheersen wat je kent. Organisaties moeten voortdurend testen of hun beveiligingsbeleid ook in praktijksituaties effectief blijft."

Daarnaast pleit zij voor duidelijke veiligheidsmechanismen. "Leg vast welke beslissingen AI zelfstandig mag nemen en wanneer menselijke tussenkomst verplicht is. Ongeautoriseerde acties moeten direct kunnen worden geblokkeerd en alle activiteiten moeten volledig worden gelogd. Zo blijft altijd zichtbaar welke AI welke beslissing heeft genomen en waarom."

Naarmate AI autonomer wordt, moeten organisaties hun risicobeoordeling volgens haar voortdurend actualiseren. "Wanneer zich problemen voordoen, moet je de autonomie van AI tijdelijk kunnen terugschroeven. Alleen zo behouden organisaties het vertrouwen dat nodig is om AI verantwoord op grote schaal toe te passen."

AI en duurzaamheid horen bij elkaar

De sessie van Tratz-Ryan gaat over AI en duurzaamheid. Waarom wordt dat onderwerp juist nu zo belangrijk? AI-modellen vragen veel rekenkracht en daarmee ook veel energie, aldus Tratz-Ryan. "Dat legt een steeds grotere druk op elektriciteitsnetten en heeft een duidelijke ecologische impact. Naarmate AI verder doordringt in organisaties, kunnen we duurzaamheid niet langer los zien van AI-strategie."

Daarom moeten CIO's niet uitsluitend kijken naar prestaties van AI, maar ook naar de middelen die daarvoor nodig zijn. "Iedere AI-toepassing moet worden beoordeeld op zowel zakelijke waarde als duurzaamheid. Niet iedere toepassing rechtvaardigt een steeds groter model of meer rekenkracht."

Die afweging wordt volgens Tratz-Ryan steeds belangrijker. "Agentic AI zal een steeds grotere rol spelen in bedrijfsprocessen én in ons dagelijks leven. Dan gaat het niet alleen meer over het beperken van de milieu-impact, maar ook over energiezekerheid en digitale weerbaarheid. Verantwoord AI-gebruik betekent daarom ook verantwoord omgaan met energie."

Quantum komt dichterbij

AI domineert het symposium, maar quantum computing ontwikkelt zich eveneens snel. Welke rol speelt quantum tijdens Gartner IT Symposium? Tratz-Ryan stelt dat rond quantum computing veel enthousiasme, maar ook veel ruis bestaat. “Wij willen CIO's helpen onderscheid te maken tussen de hype en de toepassingen die daadwerkelijk zakelijke waarde opleveren."

Tijdens het symposium presenteert Gartner daarom een praktische routekaart. "Die begint met het versterken van post-quantum cybersecurity om data ook in de toekomst te beschermen. Vervolgens moeten organisaties onderzoeken welke bedrijfsproblemen daadwerkelijk profiteren van quantumtechnologie en waar traditionele systemen voorlopig nog de beste keuze zijn."

De eerste concrete toepassingen ontstaan volgens de Gartner-analist al in uiteenlopende sectoren. "Quantum wordt inmiddels gebruikt voor onder meer optimalisatievraagstukken in de landbouw, materiaalonderzoek en complexe financiële berekeningen. Tegelijkertijd moeten CIO's zich nu al voorbereiden op quantumveilige beveiliging en de bijbehorende regelgeving. Dat worden de komende jaren onderwerpen die rechtstreeks op de bestuursagenda terechtkomen."

De CIO als regisseur

Welke boodschap hoopt Tratz-Ryan dat bezoekers uiteindelijk meenemen uit Barcelona? Dat AI geen losstaand project meer is, stelt zij onomwonden. “Het wordt onderdeel van vrijwel iedere bedrijfsfunctie. Daarmee verandert ook de rol van de CIO. Die is steeds minder alleen verantwoordelijk voor technologie en steeds meer voor de manier waarop AI, mensen, processen, governance en bedrijfsdoelstellingen samenkomen."

Hierin ziet Tratz-Ryan ook de grootste uitdaging. "Succesvolle organisaties investeren niet alleen in nieuwe technologie, maar bouwen tegelijkertijd aan vertrouwen, vaardigheden, governance en duurzame besluitvorming. Uiteindelijk bepaalt juist die combinatie of AI daadwerkelijk langdurige waarde oplevert." Die boodschap vormt ook de rode draad van Gartner IT Symposium/Xpo 2026: AI is niet langer een experiment, maar een strategisch organisatievraagstuk.

Gartner IT Symposium/Xpo 2026 & DutchIT.com

9 t/m 12 november 2026 – CCIB, Barcelona

Onder het centrale thema Ignite Intelligence richt Gartner IT Symposium/Xpo 2026 zich op de volgende stap in de ontwikkeling van artificial intelligence: van experimenteren naar grootschalige implementatie binnen de onderneming. Belangrijke thema's zijn AI engineering, agentic AI, cybersecurity, enterprise architecture, cloudplatformen, digitale soevereiniteit, AI-governance, leiderschap, talentontwikkeling en het aantoonbaar creëren van bedrijfswaarde met technologie. Naast keynotes biedt het evenement interactieve sessies, workshops, één-op-ééngesprekken met Gartner-analisten en een uitgebreide IT Xpo met internationale technologieaanbieders.

Meer informatie over het symposium is te vinden op de Gartner-symposiumpagina.

Zoals ieder jaar is Dutch IT Channel exclusief mediapartner voor de Benelux tijdens Gartner IT Symposium/Xpo. De redactie verzorgt ook dit jaar weer videoreportages, interviews met CIO's, analisten en technologieleveranciers, achtergrondverhalen en dagelijkse updates vanuit Barcelona. Daarmee biedt Dutch IT lezers opnieuw een uitgebreid overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen die het IT-landschap de komende jaren zullen bepalen.

Lees ook dit andere recente interview met Bettina Tratz-Ryan.