Coalitieakkoord 2026: Harde IT-regie en de opkomst van de 'Digitale Staat'
Hoewel een aparte minister voor Digitale Zaken uitblijft, markeert het nieuwe coalitieakkoord een radicale koerswijziging voor de Nederlandse IT-sector. Voor IT-beslissers, CIO’s en leveranciers die werken met of voor de overheid is de boodschap helder: de tijd van vrijblijvende digitalisering is voorbij. Er komt een centrale 'Nederlandse Digitale Dienst' met doorzettingsmacht, een harde eis voor Europese soevereiniteit en een investeringsoffensief in AI.
Het kabinet kiest voor een model van "strakke centrale regie" in plaats van een eigen ministerie. De coördinatie blijft bij Binnenlandse Zaken, maar de oprichting van de Nederlandse Digitale Dienst moet een einde maken aan de bestuurlijke versnippering. Voor de markt betekent dit een overheid die optreedt als één blok, met uniforme standaarden en minder ruimte voor eilandoplossingen.
Strategische Autonmie: De Exit-strategie voor Big Tech?
Het akkoord stelt onomwonden dat Nederland te afhankelijk is van een klein aantal (niet-Europese) techreuzen. Digitale autonomie wordt het leidende principe voor alle nieuwe overheids-IT.
Cloud & Data: Er wordt geïnvesteerd in Europese infrastructuur om de afhankelijkheid van hyperscalers af te bouwen.
Security-by-design: Zero trust en soevereiniteit worden harde inkoopeisen.
Opsplitsing: Grote IT-bestekken worden vaker opgesplitst om Europese mkb-partijen een eerlijke kans te geven.
Handvatten voor de IT-beslisser: Inkoop en Governance
Het akkoord introduceert een aantal dwingende kaders waar IT-directeuren van overheden en leveranciers direct rekening mee moeten houden:
| Maatregel | Impact op IT-organisaties & Leveranciers |
| Projecttoets > €5 miljoen | Verplichte toets aan centrale IT-standaarden vóór financiering. |
| Doorzettingsmacht | De Digitale Dienst kan projecten stilleggen of bijsturen bij afwijking van standaarden. |
| Open Source als norm | 'Open tenzij'-beleid wordt strikter gehandhaafd voor publieke software. |
| Concurrerend salarispad | Overheid gaat agressiever werven op de krappe IT-arbeidsmarkt om inhuur te beperken. |
Investeringsagenda: Van pilot naar AI-fabriek
Het kabinet wil dat Nederland een "opschaalland" wordt voor opkomende technologieën. Dit biedt kansen voor partijen die actief zijn in de onderliggende infrastructuur:
AI-fabriek: De bouw van een grootschalige AI-faciliteit in Noord-Nederland.
Rekenkracht: Een nationaal plan voor AI-rekenkracht en publiek-private investeringen in quantum-technologie en fotonica.
Legacy-modernisering: De broodnodige vernieuwing bij de Belastingdienst en Dienst Toeslagen krijgt prioriteit en fors budget, maar onder extreem streng toezicht.
Cybersecurity: Compliance wordt de nieuwe 'License to Operate'
Met de snelle implementatie van NIS2 en de roep om centrale regie op cybersecurity, verschuift de rol van MSP’s en beveiligingsbedrijven. Security-volwassenheid is niet langer een unique selling point, maar een basiseis voor elke vorm van samenwerking met de (vitale) overheid. "Technologie raakt direct aan de nationale veiligheid en economische slagkracht. Digitalisering is geen ondersteunend proces meer, maar een strategisch wapen", aldus een fragment uit het coalitieakkoord.
Conclusie voor de IT-markt
De overheid transformeert van een versnipperde klant naar een strenge regisseur. Voor IT-beslissers die voor de overheid werken betekent dit dat projecten vaker getoetst zullen worden op soevereiniteit en herbruikbaarheid. Voor de leveranciersmarkt verdwijnt de ruimte voor 'lock-in' modellen en maatwerk zonder open standaarden. Wie wil meebouwen aan de digitale staat, moet voldoen aan de nieuwe Europese norm.
Meer over Politiek
Over Witold Kepinski
