AP eist betere privacy-afspraken in het onderwijs

Laptops, tablets en AI-gestuurde software hebben in rap tempo de pen en het schrift vervangen. Hoewel deze digitalisering kansen biedt voor onderwijs op maat en een lagere werkdruk voor docenten, waarschuwt de AP vandaag, 30 maart 2026, voor de schaduwzijde: een gebrek aan regie over gevoelige persoonsgegevens.

De macht van 'Big Tech'

Een groot pijnpunt is de verschuiving in de markt. Scholen hebben steeds minder te kiezen nu de markt voor digitale leermiddelen gedomineerd wordt door een handjevol grote technologiebedrijven, vaak gevestigd buiten Europa. Deze partijen integreren hun clouddiensten en AI-modellen diep in het lesmateriaal.

Hierdoor is voor scholen, ouders en leerlingen vaak onduidelijk met welke partijen gegevens worden gedeeld en of deze data wel voldoende beschermd zijn volgens de Europese privacywetgeving. Het gaat hierbij niet alleen om namen en adressen, maar ook om gevoelige informatie over schoolprestaties en gedrag.

"Geen transparantie? Dan niet gebruiken"

De AP is glashelder: scholen moeten hun verantwoordelijkheid nemen. De toezichthouder adviseert onderwijsinstellingen om bestaande contracten met leveranciers kritisch tegen het licht te houden. Waar individuele scholen te weinig vuist kunnen maken tegen tech-reuzen, raadt de AP aan om de krachten te bundelen via organisaties als SIVON of Kennisnet om privacyvriendelijke voorwaarden af te dwingen. "Het is essentieel dat scholen en leveranciers open en eerlijk zijn over hoe zij gegevens verzamelen, beheren en gebruiken," aldus de AP. "Worden leerlinggegevens gebruikt om profielen te maken of om AI-modellen te trainen? Dat moet voor iedereen duidelijk zijn."

Handhaving op de loer

De waarschuwing staat niet op zichzelf. In 2021 en 2023 uitte de AP al haar zorgen over het gebruik van Google-producten in de klas, en in 2024 volgde een streng advies over sociale media: als er geen waterdichte afspraken over datagebruik gemaakt kunnen worden, kan een school het medium beter simpelweg niet gebruiken.

De AP laat weten de situatie nauwlettend in de gaten te houden. Meldingen van scholen waarbij het niet lukt om goede afspraken te maken met leveranciers, zullen door de toezichthouder worden gebruikt om vervolgstappen te bepalen. Dit kan variëren van gerichte toezichtbezoeken tot handhavend optreden en boetes. De boodschap is duidelijk: de digitale transformatie van het onderwijs mag nooit ten koste gaan van de fundamentele rechten van het kind.

Tips voor scholen:

• Bundel krachten: Werk samen met andere scholen of koepelorganisaties bij onderhandelingen met grote leveranciers.
• Eis transparantie: Vraag expliciet waar data wordt opgeslagen en of deze wordt gebruikt voor commerciële doeleinden of AI-training.
• Check de 'Cloud': Wees extra alert bij diensten van leveranciers buiten de Europese Economische Ruimte (EER).
• Meld problemen: Laat het de AP weten als leveranciers weigeren mee te werken aan privacy-afspraken.