DementAI: Nieuwe AI-tool herkent Alzheimer tot twee jaar eerder

De sluipmoordenaar in het medisch dossier

Dementie is momenteel de belangrijkste doodsoorzaak in het Verenigd Koninkrijk. Een groot probleem is dat duizenden patiënten ongediagnosticeerd blijven tot de ziekte al in een vergevorderd stadium is. Hierdoor gaat kostbare tijd verloren waarin interventies en zorgplannen het meest effectief zijn.

DementAI, ontwikkeld als onderdeel van de SAS Hackathon 2025, richt zich niet op nieuwe dure scans, maar op de data die zorgverleners al in handen hebben. Het prototype analyseert zowel gestructureerde gegevens (zoals testresultaten en hersenactiviteit) als ongestructureerde informatie (zoals handgeschreven aantekeningen van artsen).

Twee jaar tijdwinst

Uit retrospectieve analyses van patiëntendossiers schat het team achter DementAI dat de aandoening gemiddeld twee jaar eerder geïdentificeerd kan worden dan via de huidige reguliere trajecten.

In plaats van artsen te vervangen, fungeert het systeem als een extra paar ogen. Het zoekt naar subtiele patronen van achteruitgang die tijdens een kort consult van tien minuten vaak over het hoofd worden gezien. Wanneer het systeem een risico signaleert, krijgt de clinicus niet alleen een score, maar een transparante en auditeerbare onderbouwing waarom deze specifieke patiënt is gemarkeerd.

Technologie ontmoet verantwoordelijkheid

Het systeem is gebouwd op het SAS Viya-platform en combineert klassieke machine learning met moderne taalmodellen (LLM's). Een cruciaal aspect van de ontwikkeling was het gebruik van synthetische data om de privacy van patiënten te waarborgen tijdens de testfase. "We hebben DementAI niet alleen gebouwd om voorspellingen te doen; we hebben het gebouwd om tijd te kopen voor patiënten," aldus Tamás Bosznay, Principal Consultant bij Katalyze Data.

Belangrijkste kenmerken van DementAI:

• Vroege detectie: Identificeert risico's tot 24 maanden sneller dan traditionele methoden.
• Clinician-in-the-loop: Ontworpen om de besluitvorming van artsen te ondersteunen, niet te automatiseren.
• Governance: Inclusief uitlegbaarheid, audit-trajecten en rapportage over mogelijke vooroordelen (bias) in de data.
• Efficiëntie: Vermindert de druk op overbelaste klinische teams door de juiste patiënten eerder in de 'pipeline' te krijgen.

De race tegen de klok

Het project, dat als winnaar uit de bus kwam in de categorie Health Care & Life Sciences van de SAS Hackathon, zoekt nu actieve samenwerking met zorginstellingen zoals de Britse NHS. Het doel is om pilot-implementaties te starten die moeten valideren hoe het model presteert in de dagelijkse, vaak hectische praktijk van een ziekenhuis.

Volgens Dr. Iain Brown, Global Head of AI bij SAS, laat dit project zien dat innovatie in de zorg hand in hand kan gaan met strikte verantwoordelijkheid. "Synthetische data en uitlegbare AI zijn geen 'nice-to-haves' in de gezondheidszorg; ze zijn essentieel om innovatie op schaal bruikbaar te maken."

Als de pilots succesvol blijken, kan DementAI de nieuwe standaard worden voor hoe we omgaan met de groeiende dementie-epidemie: door slimmer te kijken naar de informatie die we al hebben.