AI-gebruik en impact daarvan op werkdruk vaak overschat

Dit blijkt uit onderzoek van HR-dienstverlener YER en Motivaction, gepresenteerd tijdens het evenement The Human Side of Work in Utrecht. Het onderzoek, gebaseerd op kwantitatieve gegevens van 1007 kenniswerkers en een enquête onder 107 HR-professionals, brengt drie belangrijke knelpunten aan het licht.

HR overschat AI-gebruik met factor drie

HR-leiders schatten dat 58 procent van de medewerkers dagelijks of meerdere keren per dag AI gebruikt. Uit zelfrapportage van kenniswerkers blijkt dit echter slechts 16 procent te zijn. Een gedetailleerde vergelijking toont dat 6 procent van de kenniswerkers dagelijks AI gebruikt, tegenover 19 procent volgens HR-inschattingen. Enkele keren per dag gebruikt 10 procent van de kenniswerkers AI, terwijl HR dit op 39 procent schat. Daarnaast geeft 31 procent van de kenniswerkers aan nooit AI te gebruiken, terwijl HR dit percentage op 1 procent inschat.

Bijna twee derde van de HR-leiders heeft beperkt of geen zicht op het daadwerkelijke AI-gebruik binnen de organisatie. Slechts 3 procent monitort dit goed. Deze kloof wijst op een structureel gebrek aan monitoring en dialoog over AI-gebruik, wat de effectieve uitvoering van AI-strategieën bemoeilijkt.

HR te positief over AI-effect op werkdruk

De helft van de HR-leiders denkt dat AI de werkdruk verlaagt, maar slechts 32 procent van de medewerkers ervaart dit daadwerkelijk. Dit resulteert in een optimismekloof van bijna 18 procentpunten. Wel ervaart 44 procent van de AI-gebruikers een verbetering in de kwaliteit van hun werk door AI.

Hoewel 61 procent van de HR-leiders wil dat medewerkers AI maximaal inzetten, blijft de begeleiding achter. De gemiddelde score voor de stelling over investeringen in tools ten opzichte van begeleiding is 2,92 op een schaal van 5. HR-professionals erkennen dat AI-adoptie vooral een leiderschapsvraagstuk is en minder een technologievraagstuk, met een gemiddelde score van 3,87 voor de stelling over de actieve rol van HR in AI-adoptie.

De verwachtingen die organisaties stellen aan AI-adoptie komen niet overeen met de daadwerkelijke ondersteuning en begeleiding die medewerkers ontvangen. Dit vergroot de kans op stille weerstand, kwaliteitsverlies en uitval.

Gedragspatronen onder druk

Bij oplopende werkdruk kiezen medewerkers voor wat op dat moment werkt, niet voor wat de organisatie nodig heeft. Zo werkt 45 procent langer door, met een opvallend verschil tussen vrouwen (50 procent) en mannen (41 procent). Twintig procent laat minder zichtbare taken liggen, wat een direct risico vormt voor kwaliteit en continuïteit. Veertien procent levert sneller werk af ten koste van kwaliteit, vooral onder medewerkers jonger dan 35 jaar. Een derde van de medewerkers durft een te hoge werkdruk niet aan te kaarten.

AI in werving en selectie

Onderzoek toont een dubbele AI-dynamiek in recruitment. Organisaties gebruiken AI voor vacatureteksten, cv-beoordelingen en videogesprekken, terwijl kandidaten AI inzetten voor sollicitatiebrieven, cv-optimalisatie en gespreksvoorbereiding. Dit leidt tot minder betrouwbare selectie-uitkomsten en een afname van de signaalwaarde van traditionele selectie-instrumenten.

YER en Tilburg University pleiten voor selectie op aanpassingsvermogen, AI-geletterdheid en persoonlijkheid, in plaats van uitsluitend op cv-fit en prestaties uit het verleden.