Ouderen: De vergeten innovatie-experts

"Ouderen als digibeten bestempelen is niet alleen een hardnekkig cliché, het is pure discriminatie die bovendien de plank volledig misslaat," stelt Peine. In zijn rede, getiteld 'Ageing and technology: entanglements', laat hij zien dat innovatie vaker bij de zestigplusser begint dan we durven toegeven.

De e-bike als bewijsstuk

Het meest sprekende voorbeeld van deze misvatting is volgens Peine de elektrische fiets. Wat nu een lifestyle-object is voor hippe forenzen en scholieren, begon als een nicheproduct voor ouderen. "Het waren de ouderen die de e-bike massaal omarmden voordat het gemeengoed werd," legt Peine uit.

Zij gebruikten de technologie niet alleen als hulpmiddel, maar om grenzen te verleggen: sportief blijven, langere afstanden afleggen en bergpassen bedwingen. Ouderen fungeerden hier als de ultieme early adopters. De e-bike bewijst volgens de hoogleraar dat technologie die ontworpen is voor vrijheid en plezier, uiteindelijk door alle generaties wordt overgenomen.

Stop met de 'alarmknop-focus'

Dat ouderen soms technologie mijden, ligt volgens Peine niet aan hun gebrek aan vaardigheden, maar aan de kwaliteit van de aangeboden producten. Veel innovatie voor ouderen komt voort uit de 'zorgreflex': producten die bedoeld zijn om risico’s te beperken, zoals valdetectie, sensoren en de bekende alarmknop. "Niemand loopt voor zijn plezier met een alarmknop rond. Het is stigmatiserend en draait alleen om problemen," aldus Peine.

Hij stelt dat technologie pas echt werkt als het aansluit bij het gewone leven. Een stijlvolle smartwatch die zowel je hartslag meet als je sociale contacten bijhoudt, is vele malen effectiever dan een medisch apparaat dat 'achteruitgang' schreeuwt. "Technologie moet leuk, sociaal en betekenisvol zijn. Alleen dan wordt het ook gebruikt op de momenten dat er écht ondersteuning nodig is."

Oproep aan de tech-sector

Peine richt een dringende boodschap aan technologiebedrijven en beleidsmakers: stop met het benaderen van ouderen als passieve zorgconsumenten die de kosten opdrijven. Hij ziet een enorme onbenutte kans in het betrekken van ouderen als mede-ontwerpers.

"Ontwerp niet vanuit angst, maar vanuit ambitie. Betrek ouderen niet pas als het product klaar is om te testen, maar laat hen de vragen stellen die er echt toe doen." Door ouderen als partners te zien in plaats van als testsubjecten, kunnen bedrijven oplossingen creëren die niet alleen de zorg ontlasten, maar die mensen simpelweg gelukkiger maken in hun dagelijks leven.

Over de oratie

Prof. dr. ir. Alexander Peine, hoogleraar Cultuur, innovatie en communicatie, spreekt zijn oratie getiteld 'Ageing and technology: entanglements' uit op vrijdag 24 april 2026 om 16.00 uur bij de Open Universiteit in Heerlen. Aanmelden kan via ou.nl/uitnodiging. De oratie wordt ook live uitgezonden via ou.nl/live.