Strijd om de AI-troon: Nederland wapent zich met Fair Tech

De toon van het congres was optimistisch maar kritisch. Volgens Jonker bevindt de wereld zich momenteel in een Global AI War, waarbij drie continenten strijden om technologische dominantie. Voor Nederland en Europa is het essentieel om hierin een eigen positie te bepalen die niet alleen over technologie gaat, maar over fundamentele menselijke waarden.

De drie pijlers van AI Fair Tech

Jonker vatte de noodzakelijke koers voor Nederland samen in drie begrippen:

1. Verantwoord: Dit begint bij ethiek en eindigt bij wetgeving (zoals de Europese AI Act). Jonker benadrukte dat verantwoordelijkheid vooral draait om de toepassing: "Zetten we AI in om sneller medicijnen te vinden, of om de bevolking te monitoren via surveillance?"
2. Soeverein: Soevereiniteit wordt vaak verward met isolationisme, maar volgens Jonker gaat het om zelfbeschikking. "Er is geen 100% soevereiniteit, net zoals er geen 100% cybersecurity is. Maar we moeten kritisch kijken naar onze afhankelijkheid van dominante partijen buiten Europa."
3. Weerbaar: Onze instituties — de rechtspraak, het onderwijs en de vrije pers — staan onder druk door AI-gedreven desinformatie en cyberdreigingen. Weerbaarheid betekent volgens Jonker niet alleen verdedigen, maar ook aanpassen en meebewegen met de kansen die de technologie biedt.

De revolutie van Agentic AI en Vibe Coding

Tijdens de keynote werd diep ingegaan op de snelheid van innovatie. Jonker wees op de opkomst van Agentic AI: systemen die niet alleen vragen beantwoorden, maar zelfstandig acties kunnen ondernemen door context te begrijpen en interactie aan te gaan met andere software. "Dit gaat onze workflows in bedrijven fundamenteel veranderen."

Daarnaast besprak hij Vibe Coding, een trend die softwareontwikkeling democratiseert. Dankzij AI kunnen mensen zonder diepe programmeerkennis applicaties bouwen. Dit heeft echter een schaduwzijde: "Systemen zijn zo goed geworden in het opsporen van fouten in code, dat ze ook een wapen worden voor hackers om sneller kwetsbaarheden uit te buiten."

AI op het slagveld: Een verschuiving van macht

Een serieus onderdeel van de presentatie was de rol van AI in moderne oorlogsvoering. Jonker merkte op dat de dynamiek is veranderd: waar innovatie vroeger vanuit de militaire sector naar de burgermaatschappij vloeide, stuurt Big Tech nu de militaire ontwikkelingen aan. De inzet van autonome drones en AI-cyberwar-systemen roept volgens hem enorme ethische vragen op waar de Nederlandse AI-community zich over moet buigen.

Nederland als AI-fabriek

AIC4NL (de coalitie achter de Nederlandse AI-strategie) telt inmiddels meer dan 400 deelnemers. Jonker presenteerde concrete resultaten van de afgelopen periode:

• Realisatie van de 'AI Fabriek': Een eigen infrastructuur voor Nederland.
• Focus op transities: Investeringen in AI-toepassingen voor een betaalbare zorg, de energietransitie en een efficiënte voedselketen.
• Politieke steun: Jonker toonde zich verheugd over de aandacht voor AI in het nieuwe kabinetsbeleid en het rapport-Welten, waarin digitale technologie als cruciaal wordt bestempeld.

"Sluit je aan"

De keynote eindigde met een oproep aan de zaal. Jonker vroeg de aanwezigen om de schouders onder een verantwoorde Nederlandse aanpak te zetten. "Snelheid is belangrijk, maar op een verantwoorde manier meebewegen is essentieel voor onze toekomst als burger, werknemer en maatschappij."