'Snel nationale strategie nodig voor toekomst van rekenkracht'

Digitale sleuteltechnologieën veranderen de wetenschap, industrie, zorg en andere sectoren ingrijpend, met kunstmatige intelligentie als belangrijke drijvende kracht. Tegelijkertijd nemen het energieverbruik van datacenters en de afhankelijkheid van grote technologiebedrijven toe, wat vragen oproept over duurzaamheid en soevereiniteit.

De ontwikkeling van nieuwe rekenkracht is noodzakelijk om deze veranderingen te ondersteunen. Technologieën zoals geavanceerde halfgeleiders, quantum computing, fotonica, high-performance computing (HPC) en neuromorphic technologies vormen samen de basis van de toekomstige digitale infrastructuur. In de toekomst zullen deze technologieën worden gecombineerd in hybride systemen, waarbij elke technologie wordt ingezet waar deze het meest effectief is.

Kansen blijven onbenut

Nederland heeft een sterke positie in deze domeinen, met een solide academische basis en initiatieven zoals Neuromorphic Computing NL, QDNL, PhotonDelta en AIC4NL. Ook is er een overkoepelend beleidskader via de Nationale Technologiestrategie (NTS). Toch blijven kansen onbenut door de versnippering van programma’s en het ontbreken van samenhang.

De call to action ‘Towards a national vision on the Future of Compute’ benadrukt dat digitale transformatie een centrale rol speelt in economische waardecreatie, onder meer door toepassingen in de zorg, industrie en wetenschap. De opstellers van het rapport wijzen erop dat AI afhankelijk is van sterke onderliggende infrastructuur, zoals cloud, data-uitwisseling en rekenkracht. De call to action bouwt voort op het Future of Compute-rapport van Techleap en TNO, dat eind 2025 is gepubliceerd.

Samenwerking en integratie nodig

De Future of Compute wordt gedefinieerd als een verschuiving naar hybride systemen waarin verschillende technologieën samenkomen. Deze systemen worden aangestuurd door software die taken verdeelt over verschillende soorten hardware om prestaties, energie-efficiëntie en kosten te optimaliseren. Hierbij ontstaat een zogeheten cloud continuum, waarin cloud-, edge- en mobiele systemen geïntegreerd samenwerken.

Hoewel Nederland sterk staat in connectiviteit, digitale infrastructuur en deeptech, leidt versnippering tot een gebrek aan samenhang en schaal. Er ontbreekt volgens de partijen een geïntegreerde nationale visie die verschillende technologieën en programma’s met elkaar verbindt.

Tempo maken

De samenstellers van het rapport stellen dat een duidelijke visie op de toekomst van rekenkracht kansen biedt om innovatie te versnellen, economische impact te vergroten en afhankelijkheid van buitenlandse partijen te verminderen. Ook kan dit internationale samenwerking versterken, met name binnen Europa.

Volgens de publicatie is snel actie nodig, omdat andere landen ook grootschalig investeren in eigen compute-infrastructuur. Zonder duidelijke visie loopt Nederland het risico achter te blijven en kansen te missen op Europees niveau. Het document roept daarom op tot het ontwikkelen van een gezamenlijke nationale visie en strategie, via samenwerking tussen overheid, bedrijven, industrie, kennisinstellingen en bestaande programma’s. Het doel is om bestaande initiatieven te verbinden en te versterken, niet om nieuwe agenda’s te creëren.

Concreet actieplan

Digital Holland heeft samen met TNO, SURF, imec en Holland High Tech de eerste stap gezet door een nationaal co-creatieproces te starten met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Dit moet leiden tot een concreet actieplan. De call to action is een oproep aan het brede stakeholderveld om hier gezamenlijk aan bij te dragen. De ambitie is om de positie van Nederland en Europa in het mondiale compute-ecosysteem te versterken, innovatie te versnellen en een duurzame en strategisch autonome digitale infrastructuur te ontwikkelen.