Rijk verduurzaamt eigen datacenters
Datacenters vormen het onzichtbare, maar onmisbare fundament van de digitale overheid. Ze laten diensten draaien als DigiD en de belastingaangifte, maar sturen ook fysieke infrastructuur aan zoals bruggen en sluizen. Met de toename van verdere digitalisering en de opkomst van AI groeit de honger naar stroom gestaag. In 2024 waren alle Nederlandse datacenters samen al goed voor 4,6 procent van het nationale elektriciteitsverbruik. Met het oog op het Klimaatakkoord van 2050 en steeds strengere regelgeving moet en wil de Rijksoverheid haar intrek in duurzamere digitale huisvesting versnellen.
Onder regie van de directie CIO Rijk en Digitaliseringsbeleid rondden vier overheidsdatacenters (ODC’s) in april 2026 de eerste fase af van het project Verduurzamen Overheidsdatacenters. ODC Rijkswaterstaat en Justitiële Informatievoorziening Organisatie, ODC Haaglanden, ODC Belastingdienst en ODC-Noord onderzochten hoe ze slimmer, sneller en effectiever kunnen verduurzamen.
De belangrijkste conclusie? Door kennis te delen en krachten te bundelen ontstaan directe kansen om energie te besparen en de CO2-uitstoot te verlagen. Het gaat daarbij ook om een organisatievraagstuk: hoe realiseer je met minder middelen meer output, stelt Eric van der Werf van ODC-Noord op digitaleoverheid.nl.
Uit een grondige doorgelichte analyse van bijna 3.800 servers door externe partij Interact bleek dat de apparatuur over het algemeen goed presteert. Opvallend was dat de leeftijd van een server weinig zegt over de efficiëntie; exemplaren van negen jaar oud scoorden soms even goed als apparaten van twee jaar oud. Dit biedt kansen voor slimmer lifecyclemanagement: hardware kan vaker langer mee zonder dat dit ten koste gaat van de prestaties.
De potentie van deze aanpak is groot. Door servercapaciteit beter te benutten en vervanging slimmer te plannen, kan de overheid over een periode van vijf jaar naar schatting 11,7 miljoen kWh aan energie besparen. Dat staat gelijk aan een reductie van 2.674 ton CO2-equivalent en een besparing van meer dan 2 miljoen euro aan energiekosten.
Het CIO-beraad heeft unaniem ingestemd met het vervolg. Er liggen vijf concrete aanbevelingen klaar, gericht op datagedreven sturing, transparantie, het benutten van vloeistofkoeling en het vergroten van hardwarecirculariteit. Volgens stuurgroepvoorzitter Floor Kloosterman is duurzaamheid niet alleen een maatschappelijke taak, maar een harde randvoorwaarde voor een toekomstbestendige digitale dienstverlening. Samenwerking blijft hierin de sleutel, want de verduurzaming van de digitale overheid is volgens de betrokkenen een continu proces.
Meer over datacenter
Over Witold Kepinski
