Nederlandse organisaties investeren fors in AI, maar volwassenheid blijft achter

Uit het onderzoek blijkt dat Nederlandse organisaties vooral vooruitgang boeken op het gebied van leiderschap, visie en strategie, met een score van 55. Op het gebied van AI-gedreven werkprocessen blijft de score achter op 38 punten. Dat patroon is breder zichtbaar in de EMEA-regio, waar organisaties steeds duidelijker weten wat ze met AI willen bereiken, maar moeite houden om AI daadwerkelijk in dagelijkse werkzaamheden te verankeren.

Agentic AI nog vooral in experimenteerfase

Bijna vier op de tien Nederlandse organisaties bevindt zich nog in een pilot- of experimenteerfase met agentic AI. Een vergelijkbaar aandeel zet agents al in binnen de dagelijkse praktijk, maar dan vooral ter ondersteuning van individuele werknemers. Slechts één op de tien organisaties in Nederland heeft AI-agents die op functieniveau ondersteuning bieden. Wel is de ambitie aanwezig: 19 procent van de organisaties is van plan om binnen twee jaar agentic AI in te zetten voor autonome workflows, tegenover 5 procent die dat nu al doet.

AI groeit uit tot de belangrijkste investeringsprioriteit voor Nederlandse organisaties. Naar verwachting gaat in 2027 19,3 procent van het IT-budget naar AI. In de bredere EMEA-regio stegen de AI-uitgaven met 113 procent en wordt voor 2027 een aandeel van 20,1 procent van het IT-budget verwacht. Door de groeiende investeringen neemt ook de druk toe om AI daadwerkelijk rendabel te maken.

Vier belemmeringen bij opschalen

Het onderzoek brengt vier gebieden in kaart waarop organisaties tegen grenzen aanlopen bij het opschalen van AI. Onvolledige data en beperkte toegang tot en beheer van data vormen de grootste belemmering: 76 procent van de Nederlandse leidinggevenden noemt dit als obstakel, tegenover 73 procent in de EMEA-regio. Op het gebied van regelgeving en testen heeft slechts 21 procent van de Nederlandse organisaties processen ingericht voor AI-testen, audits en risicoanalyses, tegenover 19 procent in de regio. Verouderde legacy-systemen zijn bij 13 procent van de Nederlandse organisaties vervangen door geïntegreerde platforms, tegenover 15 procent EMEA-breed, waardoor AI vaak nog moet werken met gefragmenteerde processen. Wat autonome werkprocessen betreft, gebruikt 53 procent van de Nederlandse organisaties agentic AI, maar slechts 5 procent zet dit in om werkprocessen daadwerkelijk autonoom te maken, tegenover 9 procent in de EMEA-regio.

Volgens het onderzoek haalt slechts 21 procent van de organisaties daadwerkelijk rendement uit AI-investeringen, en dat hangt niet samen met hogere uitgaven maar met de mate van volwassenheid in governance. Organisaties met de meest ontwikkelde governance, databeheer en risicobeheersing behalen nu een ROI van 164 procent, oplopend tot een verwachte 199 procent binnen twee jaar. Deze organisaties zijn volgens het onderzoek vijf keer productiever, 2,6 keer beter in staat AI op te schalen en 2,5 keer sterker in risicobeheersing dan andere organisaties. Het onderzoek concludeert dat volwassen governance opschalen niet vertraagt, maar juist mogelijk maakt. Ook voor de Nederlandse markt geldt dat het voldoen aan de EU AI Act en nationale regelgeving een basis biedt van waaruit veilig en verantwoord kan worden opgeschaald.

Alex Azzopardi, VP Nederland bij ServiceNow: “De ambities zijn groot in Nederland. De uitdaging zit hem dan ook niet in toewijding, maar in het koppelen van die toewijding aan de operationele infrastructuur waardoor AI binnen de hele organisatie gaat werken. Veel Nederlandse organisaties zijn met AI begonnen omdat ze al vroeg de noodzaak hiervan inzagen. Nu zien we het besef ontstaan dat de basis op orde moet zijn om de stap naar AI-volwassenheid te kunnen zetten.”