Brussel pleit voor consolidatie in Europese quantumsector

Dit meldde Thomas Skordas, adjunct-directeur-generaal bij DG CNECT, vorige week tijdens een bijeenkomst van het Europees Parlement waarover The Next Web bericht. Zijn uitspraak valt op omdat het ongebruikelijk is dat een Commissieambtenaar zich zo openlijk uitspreekt voor bundeling van krachten in een sector.

Quantum Act zonder budget

De oproep tot consolidatie kwam naar voren tijdens een gesprek over de aankomende Quantum Act, de wet waarmee de Commissie de quantumsector wil ondersteunen. Skordas benadrukte dat die wet geen eigen budget krijgt. De Quantum Act is bedoeld als regelgevend kader met verplichtingen, zoals de AI Act of de Digital Markets Act, maar als stimulans om partijen samen te brengen.

De bijeenkomst werd georganiseerd door de European Quantum Flagship en de Duitse Groene Europarlementariër Sergey Lagodinsky, met vertegenwoordigers van de Commissie, de Raad en het Parlement, samen met onderzoekers en oprichters van quantumbedrijven. De Commissie hoopt de wetgeving eind 2026 te presenteren, al kan dat tijdschema nog opschuiven naar volgend jaar. De EU wil zich ontwikkelen tot wat zij zelf de wereldwijde "quantum valley" noemt.

Versnippering als kernprobleem

De roep om consolidatie weerspiegelt een probleem waarmee Europa steeds vaker wordt geconfronteerd: de quantuminspanningen zijn verspreid over lidstaten en uiteenlopende technologische benaderingen, wat leidt tot veel prototypes maar weinig bedrijven met voldoende schaal om eigen productiecapaciteit op te bouwen. Tommaso Calarco, secretaris van het EU-adviesorgaan voor quantumtechnologie, beschrijft het probleem in termen van kritische massa: geld, snelheid en gezamenlijk optreden. De Quantum Act kan volgens hem op twee van die drie punten iets betekenen, maar niet op het gebied van geld. Calarco noemde de wet 'de laatste trein die voor Europa voorbijkomt' en bekritiseerde lidstaten omdat zij hun middelen nog onvoldoende strategisch bundelen met de Commissie.

Cecile Perrault, directeur van het European Quantum Industry Consortium, wees op een voordeel dat Europa wel heeft: het is niet alleen afnemer maar ook leverancier van onderdelen voor quantumcomputers. Volgens haar komt zo'n 80 procent van de componenten die in Europese quantumcomputers worden gebruikt, ook daadwerkelijk uit Europa. Die positie in de toeleveringsketen trekt al private investeringen aan; de Novo Nordisk Foundation bouwt bijvoorbeeld een open quantumchipfabriek in Kopenhagen, zonder op de wetgeving te wachten.

Silo's doorbreken

Skordas benadrukte verder dat quantumtechnologie niet los kan worden gezien van andere technologieën. Hij noemde onder meer halfgeleiders, fotonica en de cloudindustrie als gebieden waarmee quantumtechnologie moet worden gecombineerd om nieuwe markten te kunnen veroveren.

Ook talent kwam ter sprake. Eleni Diamanti, medeoprichter van Welinq en onderzoeksdirecteur bij CNRS aan de Sorbonne, wees erop dat talent zich vestigt waar de wereldwijde koplopers zitten, niet alleen waar het geld zit. Daarmee hangt het talentvraagstuk nauw samen met het vermogen van Europa om bedrijven op te bouwen die tot wereldspelers kunnen uitgroeien.

Concurrentie tussen samenlevingsmodellen

Lagodinsky plaatste de discussie in een breder perspectief door te stellen dat het niet alleen gaat om concurrentie tussen bedrijfsmodellen maar ook tussen maatschappelijke modellen, waarbij technologisch leiderschap een sleutelrol speelt.

Europa investeert al aanzienlijke bedragen in quantumtechnologie; de publieke investeringen zouden die van de Verenigde Staten inmiddels overtreffen, en Frankrijk trekt zelf 500 miljoen euro uit. De vraag blijft of die investeringen ook daadwerkelijk leiden tot een industrie die op schaal kan concurreren, in plaats van vooral onderzoek te ondersteunen. Een concrete tekst van de Quantum Act is er nog niet, een presentatiedatum evenmin, en ook is nog onduidelijk hoe de Commissie de door Skordas genoemde consolidatie wil stimuleren.