Nederland wil Europese minimumleeftijd sociale media

Sociale media bieden kinderen en jongeren veel mogelijkheden, maar de schaduwzijden — zoals digitale verslaving, cyberpesten en de blootstelling aan schadelijke beelden — nemen hand over hand toe. Omdat digitale platforms grensoverschrijdend werken, willen Nederland en Spanje dat de Europese Unie één uniforme verordening opstelt. Hiermee moet worden voorkomen dat een versnipperd landschap van nationale regels ontstaat, wat tot onduidelijkheid leidt bij toezichthouders, techbedrijven en ouders.

Bewijslast bij de platforms

Het voorstel stelt dat de bewijslast voor een veilige online omgeving primair bij de platforms zelf moet komen te liggen. Via een Europees beoordelingskader moeten aanbieders van digitale diensten zelfststandig aantonen dat hun platform veilig is voor minderjarigen.

Als basis voor zo'n kader verwijzen Nederland en Spanje naar de richtlijnen uit de Europese Digital Services Act (DSA) en de in Nederland ontwikkelde Kinderrechten Impact Assessment (KIA). Diensten die aantoonbaar aan de strengste veiligheidseisen voldoen en geen risico vormen voor kinderen, zouden vervolgens kunnen worden uitgezonderd van de leeftijdsgrens.

"We accepteren in de fysieke wereld ook niet dat producten voor kinderen onveilig zijn," licht staatssecretaris Aerdts toe. "Online moet diezelfde norm gelden. Zolang sociale media kinderen onvoldoende beschermen tegen verslavende en schadelijke content, is een minimumleeftijd nodig. Dat moeten we Europees regelen, zodat kinderen overal dezelfde bescherming krijgen."

Waarborgen voor privacy en grondrechten

Omdat het controleren van iemands leeftijd raakt aan fundamentele grondrechten — zoals de bescherming van de privacy, persoonsgegevens en de vrijheid van meningsuiting — dringen de twee lidstaten erop aan dat de Europese Commissie vooraf grondig toetst of de maatregelen noodzakelijk en proportioneel zijn.

Voor de handhaving pleit het kabinet voor privacyvriendelijke leeftijdsverificatie. In tegenstelling tot methoden zoals leeftijdsschatting via gezichtsscan of het op goed geluk invullen van een geboortedatum, moet de gekozen verificatiemethode uitsluitend controleren óf een gebruiker de minimale leeftijdsgrens heeft bereikt. Er mogen daarbij geen extra persoonsgegevens, surfgedrag of identiteitsgegevens door de platforms worden opgeslagen.

Europese alternatieven en internationale afspraken

De invoering van een leeftijdsgrens staat volgens het kabinet niet op zichzelf, maar maakt onderdeel uit van een bredere digitale strategie. Nederland en Spanje roepen de Europese Unie op om gelijktijdig te investeren in het bouwen en stimuleren van veilige, Europese alternatieve digitale diensten die specifiek voor kinderen zijn ontworpen.

Daarnaast willen de landen dat de bescherming van minderjarigen online een vast onderdeel wordt van de internationale diplomatie en bilaterale gesprekken met landen buiten de Europese Unie. Op die manier moet worden gewaarborgd dat ook internationale techgiganten wereldwijd veiliger software ontwerpen en Europese leeftijdsgrenzen daadwerkelijk respecteren.