Troonrede: Kabinet zet in op AI en digitalisering

Het kabinet wil voorkomen dat Nederland achterop raakt in de technologiesector. Volgens de troonrede moeten de snelle ontwikkelingen rond digitalisering en AI in goede en veilige banen worden geleid, terwijl de kansen die deze technologieën bieden als enorm worden omschreven.

Om innovatie te stimuleren komt er een nationale investeringsinstelling en een aparte organisatie gericht op grensverleggende technologische doorbraken. Het kabinet trekt daarbij een vergelijking met ASML: een veelbelovend idee van vandaag zou volgens de regering kunnen uitgroeien tot een nieuwe topsector. Ook binnen de Europese Unie zet Nederland in op een verschuiving van financiering weg van de 'oude economie' naar innovatie en technologische vernieuwing.

Tekort aan technisch talent

Voor de arbeidsmarkt kondigt het kabinet een Talentstrategie aan, die de komende periode verder wordt uitgewerkt met onderwijsinstellingen, bedrijven en studenten. Doel is het aantrekken, opleiden en behouden van talent in sectoren als AI, digitalisering, energie en biotechnologie — op alle niveaus, van mbo en hbo tot universiteiten. Ook internationale kenniswerkers en gespecialiseerde studenten moeten volgens het kabinet ruimte krijgen op de Nederlandse arbeidsmarkt.

Het kabinet waarschuwt voor toenemende cyberdreigingen en digitale hacks, onder meer vanuit Rusland en internationaal opererende criminele organisaties, die het als 'aan de orde van de dag' bestempelt. Er komen voorstellen om inlichtingendiensten beter in staat te stellen burgers en bedrijven te beschermen tegen cyberaanvallen, desinformatie en terrorisme.

Overheidsdienstverlening digitaal waar het kan

Op het gebied van overheidsdienstverleningen kondigt het kabinet aan werk te maken van het makkelijker onderling delen van overheidsinformatie tussen instanties, om te voorkomen dat burgers en bedrijven 'van het kastje naar de muur' worden gestuurd. Het motto hierbij: snel en digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet.

Daarnaast wil het kabinet via een jaarlijkse Vereenvoudigingswet minimaal vijfhonderd regels per jaar laten verdwijnen of vereenvoudigen, als onderdeel van een bredere ambitie om de Rijksoverheid kleiner en efficiënter te maken.

Stroomnet en energie-infrastructuur

Voor de energietransitie noemt de troonrede de uitbreiding van de capaciteit van het stroomnet een prioriteit, om beter te kunnen omgaan met pieken en dalen in het energieaanbod — een onderwerp met duidelijke raakvlakken met datacenters en digitale infrastructuur.

De volledige Miljoenennota en departementale begrotingen, waarin deze plannen verder worden uitgewerkt, worden dit najaar aan de Tweede Kamer aangeboden.

DDA roept op tot dialoog

Stijn Grove, managing director van de Dutch Datacenter Association (DDA), zegt in een reactie: "In de troonrede benadrukt de regering de noodzaak om de huidige impasse rondom infrastructuur, vergunningen en de energievoorziening te doorbreken. De datacentersector herkent deze uitdagingen als geen ander en biedt het kabinet graag de helpende hand om de netcongestie aan te pakken. Datacenters lopen voorop in verduurzaming door het afnemen van groene stroom, maar kunnen daarnaast ook actief bijdragen aan het ontlasten van het stroomnet. Bijvoorbeeld door de inzet van noodstroominstallaties op piekmomenten en door het leveren van restwarmte aan woonwijken en industrie. Dit vraagt om een pragmatische aanpak en een sterke vereenvoudiging van het huidige vergunningenstelsel. We roepen de regering op om de dialoog aan te gaan en de datacentersector te betrekken in het zoeken naar oplossingen voor een flexibel en duurzaam stroomnet."

Grove: "Verder spreekt het kabinet de duidelijke ambitie uit om Nederland onafhankelijker, veiliger en economisch sterker te maken. De DDA verwelkomt deze focus op strategische autonomie en de investeringen in de economie. Tegelijkertijd moeten we ons realiseren dat een moderne, sterke digitale infrastructuur essentieel is om deze doelen te realiseren. Als we echt onafhankelijk willen zijn van buitenlandse grootmachten en onze economie en defensie weerbaarder willen maken, moeten we onze data en AI-toepassingen lokaal kunnen faciliteren. Datacenters zijn daarvoor onmisbaar als fundament voor de Nederlandse digitale samenleving. Wij roepen het kabinet daarom op om bij de verdere uitwerking van de Nationale Datacenter Strategie en het energiebeleid de digitale infrastructuur de status te geven die het verdient: een kritieke pijler onder onze nationale veiligheid en welvaart."