Hoeveelheid durfkapitaal in Nederland explosief gegroeid

Dat blijkt uit het onderzoek 'Following Dutch venture capital' van PwC naar de ontwikkeling van venture capital in Nederland. Het onderzoek toont aan dat durfkapitaal in een kwart eeuw is uitgegroeid van een nichefinanciering tot een belangrijke kapitaalbron voor innovatie.

Barbara Baarsma, hoofdeconoom bij PwC: “Durfkapitaal veroorzaakt geen groei op zich, maar het laat zien waar de voorwaarden voor toekomstige groei ontstaan. Dat zijn precies de plekken waar kennis, talent, infrastructuur en ondernemerschap samenkomen. Waar deze sterke condities bestaan, ontstaat een vliegwieleffect: meer innovatie, meer bedrijvendynamiek en groeiend investeringsvolume. Durfkapitaal helpt ons ook keuzes beter te onderbouwen; over waar we talent opleiden, infrastructuur bouwen en welke innovaties we ruimte geven.”

Meer regionale spreiding

Een opvallende trend is de toegenomen regionale spreiding van durfkapitaalinvesteringen. Waar in de vroege jaren 2000 nog ongeveer twee derde van alle deals in de regio Groot-Amsterdam plaatsvond, is dat aandeel nu gedaald tot ongeveer 30%. Sinds 2016 ontvangt het merendeel van de Nederlandse regio’s jaarlijks minstens één durfkapitaalinvestering.

Gijs van Leeuwen, private equity lead en partner bij PwC, noemt deze ontwikkeling belangrijk. Hij stelt: "De regionale spreiding van durfkapitaal laat zien dat innovatie niet langer alleen in de Randstad plaatsvindt, maar steeds meer verspreid raakt over het hele land." Het onderzoek benadrukt dat durfkapitaal fungeert als een indicator voor toekomstige economische groeigebieden.

“Het betekent dat innovatie niet langer geconcentreerd is in één centrum, maar dat meerdere regio's een eigen profiel ontwikkelen. Voor investeerders vergroot dat de keuzeruimte, voor de economie maakt het ons minder kwetsbaar.”

Versterking van het Nederlandse innovatielandschap

Baarsma ziet hierin een structurele versterking van het Nederlandse innovatielandschap. “In Nederland ontwikkelt durfkapitaal zich richting een polycentrisch model, met duidelijke specialisaties per regio. Denk aan Eindhoven in hightech-maakindustrie, Delft in AI en data, en verschillende regio’s die zich richten op energie- en klimaatinnovatie. Dat vergroot het aanpassingsvermogen van de economie.”

Uit het onderzoek blijkt dat Zuid-Holland en Overijssel het grootste aandeel actieve, doorgroeiende venture capital‑gesteunde start‑ en scale‑ups hebben.

Verschuiving van SaaS naar cleantech en AI

Sectoren waar durfkapitaal succesvol is trekken later ook andere vormen van kapitaal aan, vooral in technologiegedreven domeinen. “Het gaat vaak om software en AI die de laatste jaren de sterkste groei in durfkapitaalactiviteit laten zien en om de hightech-maakindustrie die zich onderscheidt door duurzame waardecreatie en een relatief lage uitval. Daarnaast zien we cleantech snel opkomen”, zegt Van Leeuwen.

Uit het onderzoek blijkt dat de prioriteiten van venture capital in het afgelopen decennium zijn verschoven van technologie, media en telecommunicatie (tot 2015), naar Software as a Service (vanaf 2016) en sinds begin jaren 2020 naar cleantech, AI en machine learning.

'Verdere verdieping Europese kapitaalmarkt essentieel'

De analyse laat ook zien dat durfkapitaal sterk internationaal verweven is. Nederlandse investeerders investeerden sinds 2000 circa 34,1 miljard dollar in de Verenigde Staten, terwijl investeerders uit de Verenigde Staten zo'n 14.9 miljard dollar naar Nederland brachten. Dit komt neer op ongeveer tweederde van de buitenlandse venture capital‑instroom in Nederland. Opvallend is ook de sterke relatie tussen Nederlandse venture capital-investeerders en bedrijven in India. Sinds 2000 ontving India zo'n 14,5 miljard dollar aan Nederlands durfkapitaal – meer dan enig ander land, behalve de VS en Nederland zelf.

“Een aanzienlijk deel van dit kapitaal komt van pensioenfondsen die investeren met een sterke focus op rendement en internationale risicospreiding”, verklaart Baarsma. “Daar komt bij dat Europese kapitaalmarkten nog altijd versnipperd zijn, waardoor het lastiger is om op schaal te opereren zoals in de VS. Ook staat de sterke afhankelijkheid van Nederland van de VS nu in een ander daglicht dan de afgelopen vijfentwintig jaar. Wil Europa concurrerend blijven, is het belangrijk de Europese kapitaalmarkt aantrekkelijker te maken, zodat durfkapitaal in de EU beter rendement kan behalen.” Van Leeuwen: “Voor ondernemers betekent dit dat internationale oriëntatie - in een vroege fase - steeds belangrijker wordt. Door te begrijpen waar waarde naartoe beweegt, kun je beter strategische keuzes maken. Of het nu gaat om groei, samenwerking of internationale expansie.”

Meer informatie is hier beschikbaar.