Gartner: ROI in AI is meer dan alleen geld

In een tijd waarin AI-hype vaak wordt verward met AI-waarde, stelt Gartner dat de rol van de Chief Data & Analytics Officer (CDAO) fundamenteel moet veranderen. De moderne leider is niet langer slechts een beheerder van systemen, maar een navigator die een weg moet vinden door turbulente wateren van onvoorspelbare kosten, ethische dilemma's en menselijke weerstand.

De nieuwe ROI: Drie pijlers voor waarde

Om succesvol te zijn, moet de traditionele Return on Investment (ROI) breder worden getrokken. Heizenberg en James introduceerden drie nieuwe vormen van 'Return' die samen de koers bepalen:

1. Return on Intelligence (Ambition)

Het tijdperk van statische dashboards loopt ten einde. Gartner voorspelt een visie waarbij elke vorm van expertise wordt vastgelegd in een "besluitvaardige kennislaag", toegankelijk voor mens en machine.

• Keuze in snelheid: Organisaties moeten hun ambitieniveau bepalen. Ben je Cautious (voorzichtig risico's afwegen), Opportunistic (toeslaan op het juiste moment) of een Pioneer (maximale risico's voor maximale voorsprong)?
• Kostenbeheersing: Zes op de tien IT-leiders vrezen onverwachte kosten van AI-agenten. Heizenberg adviseert om over te stappen op nieuwe metrieken, zoals de "kosten per voltooide taak" van een AI-agent, in plaats van ondoorzichtige GPU-uren.

2. Return on Integrity (Foundations)

Zonder een solide fundament blijft AI een "duur experiment". Slechts 12% van de organisaties voelt zich momenteel zeker over de beveiliging en governance van hun data.

• Governance als versneller: Verschuif governance van 'compliance' naar 'enablement'. Verbind verschillende governance-organen (security, legal, data) tot één verenigd team.
• De context-laag: LLM's zijn probabilistische systemen die vaak "gokken". Om hallucinaties te voorkomen, is een geïntegreerde context-laag nodig — een semantisch model dat bedrijfslogica vertaalt naar computertaal.

3. Return on Individual (People)

De grootste barrière voor AI-succes is niet de technologie, maar de "natuurlijke onwetendheid". Volgens Gartner duurt de menselijke adoptie van AI-tools vaak twee keer zo lang als de technische implementatie.

• AI-powered Fusion Teams: De angst dat AI iedereen vervangt is volgens Sarah James een misvatting. Het gaat om "Humans in the lead". De toekomst ligt bij teams waarin twee mensen en een AI-agent samenwerken op een manier die de schaalbaarheid verdubbelt zonder dat er mensen "overboord" hoeven.
• Skills boven functies: In de wereld van automatisering is werk "leren voor de kost". Organisaties moeten stoppen met denken in statische functomschrijvingen en zich richten op dynamische vaardigheden (skills).

"Als jij AI niet leidt, leidt AI jou"

De keynote sloot af met een krachtige oproep tot leiderschap. Het is tijd om de 'I' in de CDAO-rol te verankeren: de Chief Data Analytics and AI Officer. Of je nu data-pipelines bouwt of masterdata beheert, iedereen moet AI-leiderschap claimen.

"Pak je peddel," besloot James. "Succes is niet altijd de snelste zijn, maar om de volgende bocht varen met je riemen nog in je handen, voorbereid op elke splitsing in de rivier."

Foto: Jorg Heizenberg en Sarah James, Gartner

Belangrijke kerncijfers van de keynote:

• 80% van de organisaties verhoogt momenteel de investeringen in AI.
• 1 op de 5: De kans dat een AI-initiatief in 2025 daadwerkelijk ROI behaalde.
• 10%: De extra business-impact voor bedrijven die hun governance-organen verenigen.
• 29% van de CIO's verwacht een reductie in personeel door AI, maar Gartner schat dat slechts 1 tot 2% van de huidige ontslagen echt aan AI toe te schrijven is.