Wouter Hoeffnagel - 15 juli 2026

Gartner: Geopolitieke instabiliteit leidt tot meer data-ambassades van landen

Minstens 15 procent van de landen in geopolitiek instabiele regio's heeft tegen 2029 een formele overeenkomst voor een data-ambassade gesloten, verwacht Gartner. Zo willen zij de continuïteit van overheidsdiensten en -operaties waarborgen. Gartner ziet data-ambassades als een praktische benadering van soevereiniteit. Momenteel hebben slechts enkele landen een formele data-ambassade.

Gartner: Geopolitieke instabiliteit leidt tot meer data-ambassades van landen image

Een data-ambassade is een juridisch beschermde enclave waarmee een land kritieke digitale infrastructuur op het grondgebied van een ander land kan onderbrengen, terwijl het de volledige soevereiniteit en controle over zijn data behoudt. "De toenemende geopolitieke instabiliteit, cyberdreigingen en concentratierisico's die samenhangen met datalokalisatie zetten overheden ertoe aan verder te kijken dan traditionele soevereiniteitsmodellen die zijn gebaseerd op dataresidentie", zegt Daniel Nieto, Senior Director Analyst bij Gartner. "Deze verschuiving vergroot de aandacht voor veerkrachtige operationele strategieën zoals soevereine spreiding, waarbij kritieke data, applicaties en infrastructuur worden losgekoppeld van de fysieke geografische locatie, terwijl de soevereiniteit via de juridische rechtsmacht behouden blijft."

'Praktische benadering van soevereiniteit'

Volgens Gartner vormen data-ambassades een praktische invulling van deze strategie. "Data-ambassades komen naar voren als een praktische benadering van soevereine spreiding. Ze verminderen concentratierisico's, elimineren single points of failure en helpen overheden de continuïteit van kritieke staatsfuncties over de landsgrenzen heen te waarborgen, terwijl zij de volledige juridische controle over hun systemen en data behouden", aldus Nieto.

Via bilaterale overeenkomsten kunnen overheden kritieke systemen in een ander land onderbrengen, terwijl deze systemen onder de jurisdictie van het land van herkomst blijven vallen. De beveiliging wordt gewaarborgd met sterke end-to-end-encryptie, waarbij uitsluitend het thuisland beschikt over de decryptiesleutels.

Continuïteit tijdens grootschalige verstoringen

Naarmate digitale systemen een steeds belangrijkere rol spelen binnen overheden, gaat operationele veerkracht volgens Gartner in toenemende mate afhangen van de juridische controle over data, en minder van de fysieke locatie ervan. "Kritieke overheidsregisters, waaronder registers van de burgerlijke stand, eigendomstitels, belastinggegevens en financiële grootboeken, kunnen worden gerepliceerd in veilige externe omgevingen en functioneren als gesynchroniseerde uitbreidingen van de kernsystemen van de overheid", zegt Nieto. "Dit helpt ervoor te zorgen dat data beschikbaar blijft en diensten kunnen doorgaan tijdens een black sky event, wanneer kritieke nationale infrastructuur en overheidssystemen ernstig zijn verstoord of buiten werking zijn gesteld."

Voor zeer gevoelige defensie- en inlichtingensystemen zijn aanvullende beveiligingsmaatregelen nodig benadrukt de marktonderzoeker, zoals post-quantumcryptografie en zero trust-architecturen. Volgens Gartner helpen deze maatregelen om kritieke systemen veilig te houden, ook wanneer ze buiten de landsgrenzen worden gehost.

Klanten van Gartner kunnen meer informatie vinden in 'How Government CIOs Can Ensure Continuity via Data Embassies'. Daarnaast deelt Gartner op het Gartner IT Symposium/Xpo, gericht op CIO's en andere IT-leiders, additionele inzichten in trends op het gebied van datasoevereiniteit. Het Gartner IT Symposium/Xpo vindt plaats op: 

Clickhouse BN + BW Fundaments BW + BN
Data Expo 2026 BN