Gartner value-risk Flywheel Governor biedt grip op AI-adoptie

Uit een recent wereldwijd onderzoek van Gartner uit het tweede kwartaal van 2026 onder meer dan duizend functioneel leiders blijkt dat 58 procent van de organisaties inmiddels positieve resultaten ziet van hun AI-initiatieven. Volgens Daryl Plummer, Distinguished VP Analyst en Chief of Research bij Gartner, is er echter sprake van een duidelijke spagaat op de werkvloer. Bedrijven boeken weliswaar op specifieke afdelingen succes met AI, maar hebben grote moeite om die successen consistent en op schaal door de gehele enterprise-organisatie heen te dupliceren. Werknemers zetten technologie sneller in dan ooit, maar het ontbreekt aan een structurele aanpak om de waarde vast te houden en tegelijkertijd de groeiende risico's te beheersen.

Volgens Gartner ligt de sleutel tot succes in het creëren van het juiste momentum. CIO's moeten voorkomen dat risico's escaleren terwijl ze de waarde proberen te vergroten. Analist Daryl Plummer benadrukte tijdens de openingskeynote dat het uitlijnen van waarde met risico, en van veiligheid met governance, de allerbelangrijkste taak is voor de moderne IT-bestuurder. Het afstemmen van deze factoren betekent niet dat elke afdeling binnen een bedrijf dezelfde hoeveelheid waarde genereert of dezelfde risico's loopt. Het biedt organisaties echter wel een consistente en heldere methode om de verhouding tussen waarde en risico strategisch vorm te geven.

Noodzaak

De dringende noodzaak van deze afstemming wordt onderstreept door concrete marktcijfers. Een grootschalige enquête van Gartner onder meer dan 2.000 CIO's toont aan dat 71 procent van de organisaties verwacht binnen 12 maanden agentic AI te implementeren. Dit zijn autonome AI-agenten die zelfstandig taken en besluiten kunnen uitvoeren binnen bedrijfssystemen. Tegelijkertijd beschikt momenteel slechts 21 procent van deze organisaties over de juiste governance-capaciteiten om deze vorm van intelligente agenten veilig en gecontroleerd te beheren. Deze ernstige scheefgroei maakt het uiterst ingewikkeld om waarde sneller te laten groeien dan het risico dat door de technologie wordt veroorzaakt.

Om deze uitdaging aan te pakken introduceert Gartner het zogenaamde Value-Risk Flywheel. Dit vliegwielmodel helpt organisaties visueel inzichtelijk te maken hoe waarde en risico zich ten opzichte van elkaar verhouden en waarom bepaalde processen versnellen of juist vertragen. Het model wordt gedreven door twee fundamentele krachten: momentum en drag. Momentum versnelt de resultaten van een organisatie, terwijl drag de processen vertraagt. Gartner wijst er echter op dat momentum niet per definitie positief is en dat vertraging niet altijd schadelijk hoeft te zijn. Presterende CIO's onderscheiden zich door het creëren van positief momentum en het strategisch inbouwen van 'goede vertraging', terwijl ze negatief momentum en schadelijke vertraging actief verminderen.

Dynamiek

Als voorbeeld van een positieve dynamiek noemt Gartner de inzet van kunstmatige intelligentie bij softwareontwikkeling. In dit domein kan de waarde momenteel sneller groeien dan het risico. AI genereert inmiddels een substantieel deel van de productiecode binnen enterprise-software. Hierdoor worden software-engineers bevrijd van de ballast en vertraging van handmatig programmeren. De opgebouwde ruimte kunnen ontwikkelaars direct gebruiken om positief momentum te creëren via snelle prototyping, het meedenken over de architectuur en het uitvoeren van hoogwaardige product-engineering.

Omdat verschillende afdelingen en business units binnen een bedrijf vaak een heel andere kijk hebben op dezelfde AI-initiatieven, is centrale sturing cruciaal. Een vliegwiel heeft een centrale regulator of beheerder nodig die bepaalt wanneer een bepaalde waarde het risico waard is, welk perspectief de doorslag geeft en hoe het bedrijf als geheel veilig blijft. Gartner adviseert organisaties om hiervoor een virtuele entiteit in te richten, de zogenaamde Flywheel Governor. Dit is een centraal beslissingsorgaan dat verantwoordelijk is voor het beheer van het veiligheidsplan rondom AI. De Flywheel Governor stuurt de organisatie aan op het gebied van verantwoording, technologie en economische kaders.

Flywheel Governor

Met de Flywheel Governor krijgen organisaties het ontbrekende puzzelstuk in handen om waarde en risico duurzaam in balans te houden. Het is de plek waar negatieve versnelling en schadelijke vertraging omgezet worden in positieve resultaten. Door veiligheid direct te koppelen aan transparante governance kunnen vliegwielen van waarde en risico synchroon blijven draaien. Hiermee krijgen CIO's een concreet en strategisch fundament om kunstmatige intelligentie verantwoord, veilig en op grote schaal binnen de onderneming uit te rollen.