De nieuwe CIO richt zich niet op IT, maar op verandering

In zijn huidige functie spreekt Van der Woude dagelijks met CIO’s en andere digitale besluitvormers, met een sterke focus op de Nederlandse overheid. Zijn eigen achtergrond als CIO speelt hierbij een belangrijke rol. Volgens hem weet iedereen die ooit CIO is geweest dat er zelden één enkele, eenvoudige oplossing is. “Er is geen enkele waarheid of enige oplossing. Er is geen wondermiddel”, zegt hij. Juist daarom is het belangrijk om rekening te houden met verschillende belangengroepen, belangen en organisatorische realiteiten.

Die ervaring bevordert ook het pragmatisme. Strategie is belangrijk, maar alleen als die uiteindelijk leidt tot uitvoering en een positieve impact heeft op waar de organisatie voor staat. Volgens Van der Woude is dat een van de lessen die hij heeft geleerd uit zijn eigen ervaring als CIO: duidelijke doelen stellen, keuzes maken en ervoor zorgen dat technologie niet los komt te staan van de bredere missie van de organisatie.

Data, AI en digitale soevereiniteit staan bovenaan de agenda

Als Van der Woude kijkt naar de gesprekken die hij momenteel voert met CIO’s, ziet hij bepaalde thema’s terugkomen. Het eerste is de bredere trend rond data en kunstmatige intelligentie (AI). “Dit is relevant voor zowel commerciële als overheidsorganisaties. Hetzelfde geldt voor digitale soevereiniteit, die bijna altijd verband houdt met de cloudstrategie. Daarnaast blijven klassieke thema’s zoals kostenoptimalisatie en bedrijfsmodellen aan de orde komen. De vraag is hoe een organisatie zich moet structureren om effectief te kunnen functioneren en tegelijkertijd relevant te blijven.”

Voor de overheid krijgen deze thema’s een specifieke betekenis. “Bij digitale soevereiniteit draait het om bedrijfscontinuïteit. De vraag is hoe overheidsorganisaties omgaan met afhankelijkheden, geopolitieke risico’s, cloudproviders, gegevensopslag, regelgeving en de noodzaak om ook onder veranderende omstandigheden openbare taken te blijven vervullen. Dat is niet één enkel vraagstuk. Soevereiniteit kent meerdere lagen, waaronder technische soevereiniteit, gegevenssoevereiniteit en organisatorische soevereiniteit.”

Gartner helpt overheidsorganisaties om dergelijke kwesties op een gestructureerde manier aan te pakken. Niet door een kant-en-klare oplossing op te leggen, maar door besluitvormers binnen de publieke sector te helpen hun doelstellingen duidelijk te definiëren en de relevante factoren in kaart te brengen om zo betere keuzes te kunnen maken. Hetzelfde geldt voor AI. „Gewoon iets doen om het te doen, levert vaak niet het gewenste resultaat op”, zegt hij. „De eerste vraag moet altijd zijn: welk doel wil de organisatie bereiken?”

AI in de praktijk

Bij AI maakt Van der Woude een duidelijk onderscheid tussen verschillende overheidsniveaus en soorten organisaties. Ministeries, uitvoerende instanties en lokale overheden hebben verschillende verantwoordelijkheden, ontwikkelingsniveaus en toepassingsgebieden.

Op ministerieel niveau ligt de focus vaak op kaders en beleid. “Daar rijzen vragen over het gebruik van AI, hybride cloud, cloudstrategie, governance en de randvoorwaarden voor verantwoord gebruik binnen het ministerie en het bredere ecosysteem van partners. AI wordt daar ook onderzocht als instrument om de informatievoorziening en besluitvorming te verbeteren.”

Bij uitvoerende organisaties is het perspectief vaak praktischer. “Daar ligt de focus op AI voor repetitieve taken, onder meer binnen IT-processen, maar vooral op toepassingen in het primaire proces. Een belangrijke drijfveer is een tekort aan kennis en expertise. De vraag is dan hoe AI kan helpen om de beperkte expertise effectiever in te zetten. Dit kan bijvoorbeeld gaan om het ondersteunen van medewerkers, procesoptimalisatie of betere toegang tot kennis binnen complexe implementatieprocessen.”

Volgens Van der Woude staat ook agentische AI op de agenda, maar hij maakt daarbij een kanttekening. “De overheid hoeft niet op elk gebied een voortrekkersrol te spelen. Sommige overheidsinstanties kunnen het voortouw nemen, maar veel organisaties zullen vooral kijken naar wat er in de particuliere sector gebeurt en hoe beproefde toepassingen op verantwoorde wijze kunnen worden ingezet voor publieke taken.”

Gartner Executive Programs als strategische partner

GartnerExP, of kortweg Executive Programs, is een programma dat is ontworpen om tegemoet te komen aan de snel veranderende behoeften van leidinggevenden. Voor Van der Woude gaat het hierbij vooral om CIO’s, maar ook om CEO’s, algemeen directeuren en andere leidinggevenden bij wie digitalisering een belangrijk onderdeel van hun verantwoordelijkheden vormt. In deze context fungeert Gartner vooral als sparringpartner. Het doel is om leidinggevenden te helpen zelf tot betere beslissingen te komen.

„Onafhankelijkheid is een belangrijk onderscheidend kenmerk. We beoordelen wat op dat moment de beste aanpak is, op basis van het onderwerp, de context en de organisatie. Daarbij kunnen we putten uit de kennis van analisten, raamwerken, benchmarks en tools, evenals uit de ervaring van Executive Partners die zelf CIO- of bestuursfuncties hebben bekleed.”

In de praktijk betekent dit dat gesprekken vaak beginnen op strategisch en tactisch niveau. Een vraagstuk kan vervolgens doorgroeien naar de uitvoeringsfase, waarbij gebruik wordt gemaakt van bredere expertise binnen Gartner. Volgens Van der Woude bestrijkt Gartner zo de volledige levenscyclus van onderwerpen: van strategie tot uitvoering en van strategische keuzes tot concrete implementatievragen.

Praktijkgerichte inzichten

Dit alles komt ook aan bod tijdens het Gartner IT Symposium/Xpo in Barcelona. “Voor CIO’s en IT-leiders biedt deze conferentie een unieke kans om de nieuwste trends en ontwikkelingen in het vakgebied op één plek te ontdekken. Er zijn specifieke programmaonderdelen voor CIO’s, waardoor deelnemers hun kennis snel kunnen bijspijkeren over onderwerpen die direct relevant zijn voor hun functie.”

Belangrijk is dat het niet alleen om inspiratie gaat. Volgens Van der Woude richt Gartner zich ook op praktische toepasbaarheid. „Leidinggevenden willen niet alleen horen wat er verandert, maar ook welke eerste stappen ze kunnen zetten. Het IT Symposium kan daarom helpen om inzichten om te zetten in bruikbare inzichten.”

Ten slotte is het netwerk net zo belangrijk. Voor EMEA is Barcelona een plek waar CIO’s, IT-leiders en hun collega’s, en analisten uit verschillende landen elkaar ontmoeten. Gartner faciliteert ontmoetingen tussen collega’s en biedt ruimtes waar CIO’s en IT-leiders ook hun eigen ervaringen kunnen delen. Dit is met name relevant voor leiders in de publieke sector, aangezien veel vraagstukken niet uniek zijn voor één organisatie of land.  

“In een tijd waarin CIO’s te maken hebben met grotere complexiteit, hogere verwachtingen en snellere veranderingen, is er behoefte aan onafhankelijke begeleiding, context en praktische ondersteuning bij de besluitvorming. Niet omdat Gartner de beslissingen voor hen neemt, maar omdat het CIO’s helpt betere vragen te stellen, beter geïnformeerde keuzes te maken en hun organisaties vooruit te helpen.”