Michiel Vos: Europa moet stoppen met meeliften op Amerika

De grote Atlantische breuk

"Ik ben schuldig," begon Vos, verwijzend naar zijn dubbele Amerikaans-Nederlandse nationaliteit. "Ik ga proberen iets over beide te zeggen, wat lastig is omdat er Amerikanen in de zaal zitten."

Vos gebruikte een treffende huiselijke metafoor om de huidige staat van de trans-Atlantische betrekkingen te beschrijven. Hij memoreerde een gesprek met zijn Amerikaanse vrouw, die hem vertelde: "Ik maak het uit met je." Volgens Vos is dit precies hoe de Verenigde Staten momenteel naar hun oudste bondgenoot kijken. "Amerika verbreekt de relatie met Europa. Dat betekent niet dat het waar is, maar gevoelens zijn tegenwoordig de waarheid in de VS. Dat is alles wat er nog over is."

Hij wees naar Mark Rutte, de voormalig Nederlandse premier en huidige secretaris-generaal van de NAVO, als de "relatietherapeut" die er tussenin zit. Terwijl Rutte peptalks houdt over de Europese slagkracht, waarschuwde Vos dat het vangnet van de "Amerikaanse nucleaire paraplu" en de garantie van Amerikaanse bescherming geen zekerheden meer zijn. De "positieve" boodschap waar Europa op wachtte? Een ontnuchterend "veel succes" van de overkant van de oceaan.

De 'Vechter' versus de 'Denker'

Een centraal thema in de keynote van Vos was de fundamentele culturele kloof tussen de twee continenten — een kloof die directe gevolgen heeft voor innovatie en digitaal leiderschap.

"Ik ben altijd te traag. Ik ben de Europeaan," merkte Vos op, terwijl hij zijn leven in New York beschreef. "Ik ben een denker, geen doener. Ik neem na een dag een beslissing; Amerikanen nemen een beslissing in twee seconden, en als het niet werkt, doen ze gewoon iets anders. Het is trial-and-error."

Vos betoogde dat de Amerikaanse dominantie in de digitale sfeer niet alleen over technologie gaat; het gaat over een "vechtersmentaliteit". Van de straten van New York tot de wandelgangen van het Congres: Amerika is een land dat zichzelf definieert door frictie en de art of the deal. Hij contrasteerde het Europese verlangen naar consensus en "hoe de dingen eruitzien" met de Amerikaanse just do it-houding.

"Alles in Amerika is een gevecht," zei Vos, verwijzend naar de "Fight, fight, fight"-mantra van het huidige politieke klimaat. "Jullie zijn geen vechters. Amerikanen zijn vechters."

"Europa is flyover country"

Misschien wel het pijnlijkste deel van de keynote was de analyse van Vos over hoe de Amerikaanse elite tegenwoordig naar Europa kijkt. Terwijl Europeanen geobsedeerd blijven door elke tweet en beleidswijziging uit Washington, is dat gevoel steeds minder wederzijds.

"Wij letten niet op," hield Vos het verbijsterde publiek voor. "Europa is hard op weg het nieuwe flyover country te worden. Het is de plek waar je overheen vliegt om in het Midden-Oosten te komen, om crypto te lanceren of om zaken te doen in het Verre Oosten. Voor de gemiddelde Amerikaan is het niet interessant meer."

Hij benadrukte het transactionele karakter van de moderne Amerikaanse politiek, waarbij de Europese Unie vaak niet als partner wordt gezien, maar als een concurrent die erop uit is "de Verenigde Staten een poot uit te draaien". Deze verschuiving heeft Europa volgens Vos in een kwetsbare positie gebracht, waarbij het veel te lang heeft "meegelift op de staart" van Amerikaanse innovatie.

Het digitale tekort: Waar is de Europese Google?

Vos richtte zijn blik op de specifieke industrieleiders in de zaal — de bouwers van datacenters en digitale knooppunten. Hij daagde het publiek uit met een reeks spervuurvragen: "Hebben jullie geen eigen datacenters? Geen eigen clouds? Geen eigen Google? Geen eigen betalingsplatformen? Geen eigen tanks?"

Hij merkte op dat Jeff Bezos en andere Amerikaanse techgiganten slagen vanwege een uniek "dynamisme" dat wordt gevoed door risicokapitaal. In de VS kan een oprichter 50 miljoen dollar ophalen voor een project met slechts 10% kans op succes. In Europa wordt falen vaak gezien als een blijvend schandvlek; in Amerika is het een voorwaarde voor de volgende onderneming.

"In Amerika is het ook harder omdat 'hebzucht' nog steeds goed is," merkte Vos op, verwijzend naar de beroemde uitspraak van Gordon Gekko. "Dat kun je in Europa niet zeggen. Maar Amerika is niet zomaar een land; het is een bedrijf. En in het bedrijfsleven wil je betaald worden."

Een oproep tot "Just Do It"

Ondanks het "donkere beeld" van een transactioneel, strijdlustig Amerika, was de conclusie van Vos verrassend optimistisch — mits Europa zijn eigen ruggengraat vindt. Hij drong er bij de aanwezigen van Kickstart Europe op aan om te stoppen met wachten op een terugkeer naar de status quo. Zelfs als de politieke wind in 2028 draait, zal de Amerikaanse president van de toekomst "niet voor de volle 100% terugkeren naar Europa zoals voorheen."

"Wees voorbereid, maar wees gelukkig," zei Vos. Hij erkende dat hoewel Europa "krankzinnige" belastingen betaalt, het een levenskwaliteit en een sociaal vangnet behoudt waar Amerikanen alleen maar van kunnen dromen. Die levenskwaliteit loopt echter gevaar als Europa een "meelifter" blijft in het digitale tijdperk.

Gebruikmakend van de iconische Nike Just Do It-campagne, sloot Vos af met een uitdaging aan de Europese digitale infrastructuursector om hun "gekke dromen" terug te claimen.

"Vraag niet of je dromen gek zijn. Vraag of je gek genoeg bent," concludeerde Vos. "Bouw je eigen spullen. Kijk niet achterom. Amerika is er niet voor jullie. We're not that into you anymore. Dus, doe het gewoon. Ontsluit groei. Veel succes."

Terwijl de lichten in de RAI weer aangingen, was de boodschap duidelijk: het 'huwelijk' met Amerika is voorgoed veranderd. Voor de digitale leiders van Europa is de breuk geen einde, maar het begin van een tijdperk waarin ze eindelijk hun eigen toekomst moeten bouwen.