DNB: Richt extra defensiemiddelen op waar Nederland in uitblinkt
Door de toenemende Russische dreiging gaat Nederland de komende jaren fors meer uitgeven aan defensie. Hoewel deze uitgaven primair bedoeld zijn voor strategische veiligheid, bieden ze op de lange termijn ook kansen voor economische groei. Volgens economen van De Nederlandsche Bank (DNB) is het essentieel dat deze investeringen aansluiten bij de bestaande technologische sterktes van Nederland.
De Nederlandse defensie-uitgaven stijgen naar verwachting van circa 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) naar 3,5 procent in 2035. Op de korte termijn is de economische impuls waarschijnlijk beperkt, mede omdat Nederland veel materieel in het buitenland koopt en de arbeidsmarkt momenteel krap is. Echter, op de middellange termijn kan gerichte investering in onderzoek en ontwikkeling (R&D) de productiviteit aanzienlijk verhogen.
Waar liggen de Nederlandse sterktes?
Uit onderzoek van DNB blijkt dat Nederland momenteel ongunstig gepositioneerd is voor de productie van puur militaire goederen zonder civiele toepassing. In sectoren zoals de productie van tanks, gevechtsvoertuigen en munitie scoort Nederland laag op 'economische nabijheid'—het gemak waarmee bestaande productiestructuren kunnen worden aangepast.
Nederland blinkt daarentegen wel uit in complexe dual-use-technologieën: toepassingen die zowel een civiel als een militair nut hebben.
De belangrijkste domeinen waar Nederland een technologisch voordeel (Revealed Technological Advantage) heeft, zijn:
Maritieme technologie: Schepen en maritieme uitrusting.
Kerntechnologie: Specifieke nucleaire toepassingen.
High-tech nichesectoren: Halfgeleiderlithografie, lasersystemen en beveiligde communicatie.
Sensoren en lasers: Radionavigatie en meet- en testapparatuur.
Kansen voor diversificatie en groei
Juist in deze dual-use-sectoren liggen kansen voor het toekomstige verdienvermogen van Nederland. Omdat de benodigde kennis en faciliteiten al aanwezig zijn, is de stap naar nieuwe, gerelateerde producten kleiner en minder kostbaar. Productgroepen die aansluiten bij maritieme- en telecommunicatietoepassingen hebben volgens de Harvard Atlas of Economic Complexity het grootste potentieel om de economische structuur verder te versterken.
Europese samenwerking als sleutel
De Nederlandse sterktes zijn complementair aan die van andere Europese landen. Terwijl Nederland minder gespecialiseerd is in bijvoorbeeld lucht- en ruimtevaart of geavanceerde materialen, scoren andere EU-lidstaten op deze punten juist sterk.
Deze complementariteit biedt een kans voor strategische autonomie binnen Europa. Door taken te verdelen en gezamenlijk te investeren, kunnen Europese landen sneller hun afhankelijkheid van niet-Europese partijen, zoals de VS, afbouwen en tegelijkertijd elkaars economische groei versterken.
Om dit potentieel te verzilveren, moet de overheid zich echter wel geloofwaardig committeren aan een langdurige vraag naar defensieproducten tot ten minste 2035. Alleen dan zullen private partijen de noodzakelijke investeringen doen om de productiecapaciteit daadwerkelijk op te schalen.
Meer over defensie
Over Witold Kepinski
