Vijf vragen aan NS IT-directeur Hessel Dikkers over opdrachtgunning aan Enterprise Services Nederland

1. Wat gaat Enterprise Services Nederland precies doen voor NS?
“De IT bij NS is opgeknipt in zogeheten kavels. Het kavel dat Enterprise Services Nederland voor NS gaat verzorgen gaat kort gezegd om het beheer en de hosting van een technisch platform waarop interne applicaties kunnen draaien. Bijvoorbeeld voor de financiële planning van NS en voor hulpmiddelen in werkplaatsen voor treinen. Het contract geldt voor zes jaar. Daarna is het mogelijk om het contract nogmaals zes jaar te verlengen.”

2. Wat gebeurt er als deze systemen niet werken?
“Dat hangt van de storing af, maar het is goed om te benoemen dat onze treinen niet direct tot stilstand komen. NS heeft zijn missie-kritische systemen – die nodig zijn voor het rijden en bijsturen van treinen en voor reisinformatie – ondergebracht bij een Nederlandse IT-partij. In de systemen die Enterprise Services Nederland gaat beheren worden geen persoons- en reizigersgegevens verwerkt.”

3. Waarom heeft NS voor Enterprise Services Nederland gekozen?
“NS heeft deze diensten via een Europese aanbestedingsprocedure uitgevraagd in de markt. Daarbij stelt NS zeer uitgebreide eisen en criteria op het gebied van prijs, kwaliteit, beschikbaarheid (zo min mogelijk storingen) en cyberveiligheid. Na beoordeling van de inschrijvingen kwam Enterprise Service Nederland als beste uit de bus.”

4. Is het verstandig om een leverancier te kiezen met een Amerikaans moederbedrijf?
“Daar worstelen wij zelf ook mee, net zoals zoveel overheidsinstanties en bedrijven. We snappen dat dit vragen oproept. NS is hier gebonden aan het aanbestedingsrecht en heeft niet de mogelijkheden om Amerikaanse partijen vanwege het feit dat ze Amerikaans zijn te weigeren of benadelen. We mogen bijvoorbeeld niet voor de partij die in het aanbestedingstraject op de tweede plaats is geëindigd kiezen omdat die geen banden hebben met een land buiten Europa.”

5. Is voor vitale infrastructuur zoals het spoor geen uitzondering mogelijk?
“Nee, daarvoor is de overheid aan zet. Er worden wel stappen genomen. Sinds 1 januari 2026 is de Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten (ABRO) van kracht. Het verplicht ministeries en andere overheidsorganisaties om binnen de implementatietermijn van 2 jaar maatregelen te nemen ter bescherming van nationale veiligheid en kritieke processen. NS valt echter niet onder deze wet. Of dat in de toekomst verandert, weten wij niet. NS kan en mag daar nu in ieder geval geen beroep op doen tijdens een Europees aanbestedingstraject. Overigens biedt de ABRO geen directe grond om een Amerikaanse partij uit te sluiten.

De geopolitieke veranderingen volgen elkaar in rap tempo op, maar richtlijnen vanuit de overheid ontbreken om Nederlandse bedrijven te helpen met de strategische autonomie van IT. Het zou helpen als die richtlijnen er komen. Maar er is meer nodig: het huidige aanbod zorgt voor grote afhankelijkheid van Amerikaanse bedrijven. Het is daarom onrealistisch om te verwachten dat die afhankelijkheid op korte termijn wordt opgelost en die transitie zal voor grote organisaties als NS complex en kostbaar zijn.”