Kabinet en private sector mobiliseren 30 miljard euro voor innovatie en AI
Het kabinet geeft het officiële startschot voor de oprichting van de Nationale Investeringsinstelling (NII). Met een startkapitaal van circa 6,6 miljard euro moet deze nieuwe staatsdeelneming het chronische gebrek aan durfkapitaal voor late-fase scale-ups in Nederland aanpakken. Dat schrijven minister Eelco Heinen van Financiën, minister Reinette Klever van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en minister Dirk Beljaarts van Economische Zaken in een gezamenlijke Kamerbrief.
De oprichting van de NII komt voort uit de noodzaak om het Nederlandse verdienvermogen te versterken en de arbeidsproductiviteit te verhogen. Hoewel Nederland bekendstaat om zijn hoogwaardige academische innovaties en succesvolle vroegefase-ondersteuning, lopen jonge technologiebedrijven bij het opschalen (bij investeringsrondes van meer dan 50 miljoen euro) vaak vast. Veelbelovende bedrijven verhuizen hierdoor naar het buitenland – voornamelijk naar de Verenigde Staten – waar laterefasefinanciering ruimschoots voorhanden is.
Krachtenbundeling en 30 miljard aan investeringskracht
De NII ontstaat door de integratie van bestaande publieke investeringsfondsen, waaronder Invest-NL en Invest International. De Staat voegt hier circa 3,3 miljard euro aan nieuw startkapitaal aan toe, afkomstig uit de opbrengst van de verkoop van TenneT Duitsland. Samen met het al ingebrachte vermogen van Invest-NL en Invest International komt het totale initiële kernkapitaal uit op circa 6,6 miljard euro.
De instelling is er expliciet op gericht om privaat kapitaal van banken, pensioenfondsen, venture capital-fondsen en verzekeraars mee te trekken. Diverse private marktpartijen hebben inmiddels een intentieverklaring ondertekend. De verwachting is dat door deze co-financiering in totaal circa 30 miljard euro aan investeringen voor de Nederlandse economie vrijgemaakt kan worden.
Duidelijke focus op vier sleuteldomeinen
De NII gaat marktconform én additioneel aan de markt investeren, wat betekent dat zij instapt op plekken waar private financiers terughoudend zijn vanwege hoge risicoprofielen of lange terugverdientijden. Bij de start richt de instelling zich op vier strategische pijlers die essentieel zijn voor de Nederlandse welvaart:
Digitalisering & AI
Veiligheid & weerbaarheid
Energie- & klimaattechnologie
Life sciences & biotechnologie
Daarnaast fungeren de investeringen niet alleen op de nationale markt, maar pakken ze ook een internationale rol. De NII wordt de centrale Nederlandse partner voor de Europese Investeringsbank (EIB) en schuift aan bij het strategische overleg van de grootste Europese investeringsinstellingen.
Zelfstandige governance en wetgevingstraject
Om zakelijke, niet-politieke investeringsbeslissingen te borgen, wordt de NII op afstand van de overheid ingericht als een staatsdeelneming met een two-tier bestuursstructuur (Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen). Het aandeelhouderschap komt bij het ministerie van Financiën te liggen, terwijl Economische Zaken en Buitenlandse Handel de inhoudelijke beleidskaders bepalen.
De formele oprichting vergt een wetgevingstraject. Het kabinet streeft ernaar om in 2027 de eerste CEO van de NII aan te trekken, die de transitie en de definitieve fusie van Invest-NL en Invest International verder gaat vormgeven.
Meer over innovatie
Over Witold Kepinski
