Van Weel waarschuwt voor samenspel tussen criminelen en spionnen
Onfundeerd optimisme en naïviteit over cyberdreigingen kunnen organisaties duur te staan komen. Dat betoogde minister David van Weel van Justitie en Veiligheid tijdens de tweede dag van de ONE Conference 2026 in Den Haag. In zijn speech waarschuwde de bewindsman dat te veel bestuurders de ogen sluiten voor de realiteit, terwijl de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie de dreiging van sabotage, cyberspionage en georganiseerde misdaad versterkt.
Van Weel trok een vergelijking met een automobilist die een witte auto koopt zonder stil te staan bij modderspatten op de weg. "Die naïviteit is begrijpelijk en komt voort uit menselijk optimisme. Maar onfundeerde optimisme kan je duur te staan komen", aldus de minister. Hij verwees hierbij naar de sabotage van de Nord Stream-pijpleiding vier jaar geleden, waarbij bij de bouw met vrijwel alle risico's rekening was gehouden, behalve met doelbewuste sabotage. In het cyberdomein ziet Van Weel hetzelfde mechanisme: "Nog altijd knijpen te veel mensen, onder wie bestuurders, hun ogen dicht voor de realiteit."
Toenemende dreiging door AI en hybride samenwerking
De minister wees op waarschuwingen van de Nederlandse veiligheidsdiensten, die recent benadrukten dat de verantwoordelijkheid voor digitale weerbaarheid nadrukkelijk bij besluitvormers en bedrijfsleiders ligt. AI versterkt bestaande dreigingen doordat aanvallers het instrument inzetten om acties sneller, frequenter en geavanceerder uit te voeren.
Volgens Van Weel beperkt de schade zich niet tot economische verliezen; cyberaanvallen voeden ook gevoelens van onrust en wantrouwen in de samenleving. Dat is precies het doel van statelijke actoren, terroristen en de zware georganiseerde misdaad.
Zorgwekkend is daarnaast dat georganiseerde criminelen steeds vaker samenwerken met buitenlandse inlichtingendiensten. Als voorbeelden noemde de minister een incident van vorig jaar waarbij een Russische hackersgroep (APT29 ofwel Cozy Bear) diplomaten misleidde via valse uitnodigingen voor een wijnproeverij om Bloater malware (WINELOADER) te installeren, en een wereldwijde cyberspionage-aanval onder leiding van een aan China gelinkte hackersgroep die AI autonoom inzette.
Actieplan van het kabinet
Ondanks de stijgende dreiging ziet Van Weel ook vooruitgang. Hij wees op de invoering van de Nederlandse Cyberbeveiligingswet en de lancering van het landelijke publiek-private Cyber Resilience Network (CRN), dat bedrijven van MKB tot multinationals verbindt.
Het kabinet reageert op de oproep van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), Marc Kuipers, om naar een hogere versnelling te schakelen. Voor het einde van het jaar presenteert de overheid een nieuw actieplan.
Van Weel benadrukte dat AI ook krachtig kan worden ingezet voor de verdediging, bijvoorbeeld door aanvallen sneller en op grotere schaal te detecteren dan menselijk mogelijk is. Hij vergeleek de impact van AI met de ontdekking van het vuur door de mensheid: "De vraag is: gebruiken we het om warm te blijven, of laten we anderen de boel platbranden? Onze toekomst hangt af van hoe we die vraag beantwoorden."
