AP informeert incassobureaus over verantwoorde inzet AI

Kansberekeningen

Naast eenvoudige toepassingen van algoritmes en AI, zoals chatbots en gespreksverslagen, gebruiken veel bureaus het ook voor activiteiten die inhoudelijk een stuk verder gaan. Zoals het inschatten van de kans dat het bureau een schuld succesvol kan innen.

Dit gebeurt op basis van verschillende variabelen, waaronder iemands kredietscore, locatie en betaalgeschiedenis. Het systeem genereert dan een kansberekening. Daarmee bepalen medewerkers welke debiteuren ze als eerste benaderen.

Dossierverrijking

Daarnaast ‘verrijken’ incassobureaus dossiers van debiteuren via algoritme- en AI-systemen. Het systeem krijgt dan de opdracht om meer informatie te zoeken in registers of op het internet, zoals contactgegevens, bankgegevens, bedrijfsgegevens of activiteit op sociale media.

Deze informatie komt in het dossier. Bureaus kunnen die gegevens vervolgens gebruiken voor andere doeleinden, zoals de communicatiestrategie of het inschatten van de inningskans.

Mens van vlees en bloed

Essentieel is dat incassobureaus beslissingen over debiteuren nooit volledig aan de computer mogen overlaten. Bij belangrijke beslissingen moet altijd een menselijke medewerker betrokken zijn.

AP-bestuurslid Katja Mur: "Als jij te maken krijgt met een incasso, kan dat flinke gevolgen voor je hebben. Je moet misschien veel geld betalen. Nou kan AI ook fouten maken. Daarom is het belangrijk dat het duidelijk en transparant is hoe een beslissing tot stand komt, en dat er een incassomedewerker van vlees en bloed is die verantwoording kan afleggen. Anders tast je volledig in het duister terwijl AI over je beslist."

Bewustwording

Uit de enquête van de AP blijkt dat incassobureaus zelf niet altijd weten wat precies de regels zijn bij de inzet van algoritmes en AI. De AP acht de kans reëel dat volledig geautomatiseerde – en dus verboden – besluitvorming in de praktijk voorkomt, zonder dat bureaus zich daarvan bewust zijn. Vandaar dat de AP de sector nu beter wil voorlichten.

Aanbevelingen

De AP concludeert dat er verbeteringen nodig zijn om het gebruik van AI bij incassobureaus verantwoord te maken. De 3 belangrijkste aanbevelingen zijn:

Geautomatiseerde besluitvorming: Zorg voor menselijke tussenkomst bij besluiten met grote gevolgen voor debiteuren.
Bewustwording van datagebruik: Breng in kaart welke persoonsgegevens worden verwerkt en toets dit aan de privacywetgeving.
Transparantie: Verbeter de informatievoorziening aan debiteuren door helder uit te leggen hoe algoritmische systemen worden ingezet en door actief te communiceren over de rechten van debiteuren.

In gesprek met de branche

De AP organiseert op 2 december 2026 een rondetafelgesprek met organisaties uit de incassobranche. De AP gaat met hen in gesprek over de bevindingen en aanbevelingen uit het rapport. Ook hoort de AP graag waar zij in de praktijk tegenaan lopen.

Wilt u hierbij zijn als organisatie uit de incassobranche? Meld u zich dan voor 11 november 2026 aan via ppa@autoriteitpersoonsgegevens.nl. Zijn er meer geïnteresseerden dan plaatsen, dan maakt de AP een selectie.